Commentaar Palliatieve sedatie

De dood vraagt om duidelijkheid

Het sterfbed van zieke mensen, zoals de oudere kankerpatiënt, kan lang duren en het kan naar zijn. De pijnbestrijding is tegenwoordig sterk verbeterd en zeker voor wie geen euthanasie wil, is er de mogelijkheid om behandeling van klachten als pijn aan te vullen met palliatieve sedatie. Daarbij worden patiënten in diepe slaap worden gebracht. Dat bespaart hun lijden, maar vaak ook dat van omstanders rond het bed. Dat toepassen van palliatieve sedatie bij terminaal zieken is opvallend toegenomen. Vorig jaar is het verdrievoudigd, tot 35.500 keer.

Bezorgdheid over de toename komt van twee verschillende kanten. Enerzijds vreest de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde, de NVVE, dat artsen liever hun doodzieke patiënten aan het eind van hun leven in een diepe slaap brengen totdat ze overlijden, dan daadwerkelijk euthanasie toe te passen, met de procedure die daarbij hoort en het risico op rechtsvervolging. De vrees zou ingegeven kunnen zijn door de recente rechtszaken over euthanasie.

Omweg

Aan de andere kant komt de bezorgdheid van de Nederlandse patiëntenvereniging NPV, die vanuit christelijke overtuiging tegen euthanasie is. De NPV vreest dat palliatieve sedatie vaker een omweg is geworden om toch een vorm van actieve levensbeëindiging toe te passen, ook bij patiënten die dat juist niet wilden.

Het probleem is dat ieder stervensproces zijn eigen loop kent. Sedatie is uitdrukkelijk niet bedoeld om het sterven te versnellen en mag pas worden ingezet op het laatste moment. Juist omdat de patiënt overlijdt kort na de behandeling door de arts, ontstaat blijkbaar soms de indruk dat er sprake is van een soort euthanasie.

Families die principieel tegen euthanasie zijn, kunnen daardoor met een onbehaaglijk gevoel achterblijven. Families die zien dat hun dierbare dagen in slaap blijft, terwijl de wens was om het sterven kort te laten duren, kunnen last houden van deze herinnering aan een traag sterfbed. De dood vraagt om duidelijkheid. Tegelijk is het een illusie dat pijnloos sterven in de praktijk altijd een natuurlijk proces is zonder ingrijpen van buitenaf.

Barmhartigheid

Ingrijpen in een sterfproces is zo gebruikelijk geworden in Nederland, als vorm van barmhartigheid, dat hierover zoveel mogelijk helderheid moet bestaan. De bezorgdheid van zowel de NVVE als van de NPV is daarom terecht. Niet altijd kan duidelijk zijn in hoeverre pijnbestrijding tot het vervroegen van het stervensuur geleid heeft. Maar voor de omstanders en nabestaanden moet helder zijn welke vorm dat ingrijpen heeft. 

Dat betekent dat artsen nog duidelijker dan nu moeten aangeven dat zij sedatie niet inzetten als omweg voor euthanasie. Twijfel kan bij de nabestaanden het rouwproces verstoren. Dat moet zo mogelijk worden voorkomen.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden