Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De dood: is het een mysterie of ons eigendom?

Opinie

Stevo Akkerman

Stevo Akkerman © Trouw
Column

Dat kan D66 nooit bedoeld hebben. Het idee om via een geen-bezwaarsysteem het doneren van organen te bevorderen, leidt tot een keiharde blijf-van-me-af-reactie. 

Sinds het wetsvoorstel van Pia Dijkstra in de Tweede Kamer werd aangenomen – met één stem verschil, dankzij de gemiste trein van een tegenstander – hebben 200.000 mensen zich gevoegd bij het leger van bezwaarmakers; het totaal staat nu op bijna 1.8 miljoen.

Lees verder na de advertentie

De politieke discussie, die volgende week moet eindigen met een stemming in de Eerste Kamer, heeft mensen wakker geschud, dat is niet zo gek. Maar waarom lopen Nederlanders internationaal gezien voorop in het nee-zeggen? Omdat ze zo hechten aan zelfbeschikking? Maar D66 was toch kampioen zelfbeschikking? Als die partij inmiddels niet volslagen in de war is, dan ben ik het zelf wel, met mijn beduimelde donorcodicil uit 2004, toen ik nog redelijk helder en gezond was.

Ligt achter de standpunten van D66 de gedachte dat ook de dood ons eigendom is geworden?

Het is opvallend: in de noordelijke, van oudsher protestantse landen van Europa worden minder organen gedoneerd dan in de zuidelijke, van oudsher katholieke landen. Daar heeft men, schreef de Volkskrant, ‘minder moeite om van bovenaf regels op te leggen’. D66-senator Annelien Bredenoord hintte in deze krant in dezelfde richting. Ze legde een verband tussen de ‘vrijzinnige traditie’ van haar partij, met grote nadruk op de autonomie van de mens, en het protestantisme, dat uitgaat van de individuele verantwoordelijkheid van elke (on)gelovige. Maar dan blijft het merkwaardig dat D66 bij orgaandonatie toch kiest voor het belang van het collectief en de individuele ruimte – ook die om te twijfelen, uit te stellen, niet te kiezen – daaraan ondergeschikt maakt.

Ik vraag me af of er niet nog iets anders speelt, iets dat verklaart waarom D66 bij ‘voltooid leven’ vol inzet op zelfbeschikking en bij orgaandonatie uitgaat van ‘wie zwijgt, stemt toe’. Zou het zo kunnen zijn dat achter deze ietwat tegenstrijdige standpunten een en dezelfde houding schuilgaat tegenover de dood? Dat we die, om het zo uit te drukken, gemakkelijker dan voorheen zien als ons eigendom? Als iets van de huiver of het ontzag voor het raadsel van de dood is weggevallen, en de dood evenzeer in onze greep is gekomen als het leven – zie hoe graag we de regie houden tot voorbij de laatste grens – dan wordt de drempel om in te grijpen op dit wankele terrein vanzelf lager.

Mysterie

Wat me trof in een reportage van onze correspondent vanuit een Spaans ziekenhuis, was dat de treurende broer van een overleden jonge man zei dat ze het eigenlijk nooit over orgaandonatie hadden gehad. “Dat is geen debatthema in Spanje. Na een kort gesprek met de artsen gingen wij akkoord.” Spanje heeft een succesvol geen-bezwaar-systeem, maar slechts 4 procent van de bevolking registreert zijn keuze, de rest schuift het voor zich uit en laat het uiteindelijk aan de nabestaanden. Alsof ze, katholiek als ze zijn, op die manier respect uitdrukken voor het mysterie van de eigen dood. Dat spreekt me wel aan, ondanks mijn protestantse codicil.

Lees ook: 'Garanties aan nabestaanden stellen senatoren gerust in donordebat'

Lees hier alle bijdragen van Stevo Akkerman

Deel dit artikel

Ligt achter de standpunten van D66 de gedachte dat ook de dood ons eigendom is geworden?