Column Abdelkader Benali

De dingen die wij vanuit de staantribune riepen, waren racistisch

Begin jaren negentig vertelde doelman Stanley Menzo aan journalist Frénk van der Linden over zijn ervaringen met racisme op de ­Nederlandse voetbalvelden: ‘Wie zwart is, is in het stadion vogelvrij. Kankerneger, hoerenjong, pleurisnikker, baviaan, vuile jood – dat is zo ongeveer waarvoor ze me op de tribunes uitmaken. Tot voor kort kreeg ik ook hele fruitmanden aan exotische vruchten in mijn nek gegooid. En pinda’s, ladingen pinda’s. Schijnbaar wordt dat fruit zo langzamerhand te duur’.

De humor van Menzo aan het einde van zijn ­beschrijving, verhevigt de pijn. De vraag die ik mezelf stel, is waarom ik in diezelfde periode om de week naar het Feyenoord-stadion ging, om tussen duizenden andere supporters dat soort dingen naar gekleurde spelers te roepen. De dingen die wij vanuit de staantribune van vak-S riepen waren racistisch en er was niets in ons dat dat anders zou doen als er een Marokkaanse voetballer op het veld had gestaan.

Ik riep het, omdat ik ervan genoot, net als die anderen om me heen. “Voetbal is oorlog,” zei voetbalcoach Rinus Michels en daarmee is meteen de vrijbrief gegeven voor verbale haat. De tegenstander wordt gedemoniseerd.

Ik was me er ook van bewust dat wat ik deed niet door de beugel kon

Maar de racist zal de niet-witte spelers anders bejegenen dan de witte spelers. Waar de witte spelers worden verfoeid omdat ze deel uitmaken van het vijandelijke kamp, worden de gekleurde spelers extra gehaat vanwege hun huidskleur en afkomst. Hun aanwezigheid is wat de vijand nog meer ontmenselijkt.

Ik schreeuwde hartstochtelijk mee, terwijl ik me er ook van bewust was, dat wat ik deed niet door de beugel kon. Door naar het stadion te gaan, ontsnapte ik aan de verveling van het alledaagse bestaan. Een hele week wachtte ik op het moment van wedstrijdaanvang. In de massa werd ik onzichtbaar, samen vormden we een blok, ik hoefde nergens aan te denken. We waren een! Hand in hand, kameraden. De wereld was op zondag half drie heerlijk overzichtelijk.

Weg waren de strubbelingen met de vader, weg ­waren de vreemde blikken op straat, weg was de druk om te presteren. Overal om me heen was ik omringd door mannen en jongens die net als ik droomden van heldendaden. Elke hand die ik uitstak, werd begroet met een omhelzing.

Ik denk dat wij individuen tot veel bereid zijn om ­onderdeel uit te maken van een groep, waartegen we opkijken en waarvan we onderdeel willen uitmaken.

Blijkbaar kan de mens zichzelf opsplitsten

Als dat betekent dat we een deel van onze identiteit moeten ontkennen, als de voorwaarde is dat we over de morele grens moeten gaan, dan is dat ons heel wat waard als we daarvoor bescherming, liefde en kracht ­terugkrijgen.

De gedragswetenschapper en moeder van ex-voetballer Andwelé Slory, Marjorie Esajas, verklaart dit gegeven in een mooi gesprek met haar zoon in NRC Handelsblad: “Ik weet nog dat je als kind vergat dat je donker was. Je had net gehoord dat je met Stormvogels Telstar tegen Ajax moest spelen en kwam thuis met de woorden ‘mama, mama, we moeten tegen die Amsterdammers’. Ik vroeg wat daar zo bijzonder aan was, want je zei het op een aparte manier. ‘Bij Ajax voetballen veel Surinamers’, antwoordde je, ‘die zijn agressief.’”

In het Feyenoord van die jaren speelden ook zwarte spelers. Dat waren onze helden. Die adoreerden we. Blijkbaar kan de mens zichzelf opsplitsten en gaat hem dat makkelijk af. Wie dat vermogen begrijpt, begrijpt ook waar genocides vandaan komen.

Abdelkader Benali (1975) is schrijver. Inboek 1996 debuteerde hij met ‘Bruiloft aan zee’, in 2003 won hij de Libris Literatuur Prijs voor zijn roman ‘De langverwachte’. Om de week schrijft hij voor Trouw een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden