Opinie Kolonialisme

De daders in Nederlands-Indië waren ook slachtoffers, en omgekeerd

De jonge jongens, door Nederlandse militairen gevangen genomen in Nederland-Indië in 1945, waren net zo goed dader én slachtoffer, net als de Nederlands militairen, betoogt Tienke Klein, overlevende van een Jappenkamp.

Onder de kop ‘Wie zijn de slachtoffers, wie de daders’ bracht Trouw een artikel over het onderzoek naar de dekolonisatie van Nederlands-Indië/Indonesië (Verdieping, 20 juni). We zijn geneigd slachtoffers en daders als aparte categorieën te beschouwen. Dat klopt vaak niet.

Neem de foto van de Nederlandse militairen die een paar Indonesische jochies gevangen namen. Zielig toch? Toch zijn het juist kinderen als deze die door de Japanners tijdens de oorlog in gevechtstrainingen met bamboesperen en geweren opgehitst werden in virulente haat tegen de blanken. Direct na de Japanse capitulatie sloegen deze jongens gewapend en wel toe. Zo was er op 22 november 1945 een slachting in Ambarawa, waarbij vrouwen en kinderen uit de kampbarakken werden verdreven naar een grasveldje. Vervolgens schoten de aanvallers hun geweren op hen leeg.

In november 1945 staken extremisten in Soerabaja een vluchttransport in brand dat onder leiding stond van Britse militairen, met vrachtauto’s met open laadbakken, en moordden de door de kampen verzwakte vrouwen en kinderen uit.

Haatindoctrinatie

In Magelang werd het burgerhospitaal drie dagen belegerd door een razende bende jongeren, die ruiten met bamboesperen verbrijzelden en vrouwen neerschoten. Van het laatste nachtelijke evacuatietransport staken ze vrachtauto’s vanuit de bomen in brand en brachten die tot ontploffing door benzine en brandende lappen tussen de vrouwen en kinderen te gooien. Daarna staken ze een veldhospitaal in brand.

Jeffry Pondaag betoogt in het artikel dat het Bersiapgeweld uit deze periode, hoe vreselijk ook, geen misdaden waren, maar te vergelijken zijn met het Nederlandse verzet tegen de Duitsers. “Die verzetsmensen zijn toch geen misdadigers?”, zei hij. Het Nederlandse verzet tegen de Duitsers heeft geen historie van het redeloos uitmoorden van grote groepen verzwakte vrouwen en kinderen. Dit waren wel degelijk niet goed te praten misdaden. Deze jongeren waren op hun beurt slachtoffer van de haatindoctrinatie van de Japanners.

Nederland heeft grote fouten gemaakt door niet op tijd het koloniaal systeem los te willen laten. De militairen die later naar ‘Nederlands-Indië’ werden gestuurd, kwamen in een onvoorstelbare baaierd van haat terecht, waar de achterban in Nederland geen idee van had en heeft.

Ook zij zijn slachtoffer te noemen: van een falend Nederlands beleid.  

Lees ook:

Het onderzoek naar de dekolonisatie van Nederlands-Indië veroorzaakt al sinds de start onrust

Wie zijn daders, wie slachtoffers? Het grote onderzoek naar de dekolonisatie van Nederlands-Indië is pas eind 2021 klaar, maar uit verschillende hoeken wordt al kritiek geuit. Wat is er aan de hand?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden