ColumnStevo Akkerman

De coronacrisis heeft bepaald wat er echt toe doet in het leven

Het was niet mijn bedoeling de Algemene Beschouwingen live te volgen, maar toen ik hoorde dat Lodewijk Asscher uit het hoofd sprak schakelde ik woensdagavond toch over naar de Tweede Kamer. Dat bleek een goede beslissing. Niet alleen vanwege de retorische gaven van Asscher, maar ook vanwege de inhoud van zijn boodschap en de bijdragen die erop volgden. Het was dus toch mogelijk: een open gedachtenwisseling in het parlement over wat mensen beweegt en wat de rol van de politiek daarin moet zijn. Het hielp natuurlijk ook dat sommige fractievoorzitters – iedereen mag zelf bedenken welke – zich afzijdig hielden.

Het was tijdens die gedachtenwisseling dat Gert-Jan Segers, waarschijnlijk zonder het te weten, Willem Elsschot parafraseerde. “Tussen ons en de zorg voor elkaar, staan wetten en praktische bezwaren”, zei hij. Poëzieliefhebber Asscher sloeg direct toe. Dit gaat natuurlijk over de coalitie, zei hij, want dit komt uit het gedicht ‘Het huwelijk’, over een man die zijn vrouw niet meer verdraagt: ‘… hoe zij naar hem opkeek als een stervend paard, maar sterven deed zij niet, al zoog zijn helse mond het merg uit haar gebeente’. Het kon niet anders of Segers doelde op de VVD; iets eerder had hij nog het ‘manke liberale mensbeeld’ van de ‘homo economicus’ gehekeld.

Afstand nemen van het vermaledijde neoliberalisme

Maar was dat wel zo? Het opvallende van deze Algemene Beschouwingen was juist dat alle coalitiepartijen, inclusief VVD en CDA, afstand namen van het vermaledijde neoliberalisme. Premier Rutte had in zijn interview met de parlementaire pers nog gedaan alsof hij niet wist wat met die term wordt bedoeld, maar links en rechts in Den Haag weten dat donders goed en willen ervanaf. Dat was overigens bij de beschouwingen van vorig jaar ook al zo, maar nu moet het er echt van komen.

De coronacrisis, zo klonk het allerwegen, heeft ons bepaald bij wat er echt toe doet in het leven, en dat is niet het bruto binnenlands product of de aandeelhouderswaarde.

De waardigheid van werk

In de Troonrede viel het woord ‘bestaanszekerheid’, en ook Asscher gebruikte dat. Ik wil er niets aan afdoen, het is een belangrijke notie nu blijkt dat de risico’s van de vrije markt vooral zijn neergelegd bij degenen die geen vast contract werd gegund. Maar zekerheid is niet het enige dat op het spel staat, er is ook nog zoiets als waardigheid, dat dieper gaat. Ik kom daarop omdat ik onlangs sprak met de politiek filosoof Michael Sandel, het verslag daarvan vindt u morgen in Tijdgeest. Sandel spreekt in zijn nieuwe boek over ‘de waardigheid van werk’, omdat in werk – en de eerlijke beloning daarvan – de bijdrage van mensen aan de samenleving tot uiting komt. Je schrikt er gewoon van hoe utopisch dat klinkt.

Maar het is niet verkeerd de utopie af en toe te laten inbreken in ­onze werkelijkheid. Ik zag het laatst gebeuren in zaal 4 van museum Voorlinden, waar een muis zijn neus door de muur stak en een toespraak hield. “Wij willen omringd worden door gelukkige mensen”, zei de muis, sprekend via de stem van de negenjarige dochter van de kunstenaar. Het klonk als een motie van vertrouwen.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden