OpinieOntbossing

De consument moet te horen krijgen dat voor dat lapje vlees op het bord in Brazilië een bos afbrandt

null Beeld Trouw
Beeld Trouw

Supermarkten moeten hun klanten informeren over de soja in veevoer, waarvoor in Brazilië bossen verdwijnen, bepleit Wouter Kolk, campagnedirecteur van Mighty Earth Nederland.

Tussen al het Haagse drama op de vierkante centimeter zou je bijna vergeten dat de planeet in brand staat. Letterlijk. Uit de onlangs gepubliceerde cijfers van het World Resource Institute blijkt dat vooral in Brazilië, met een toename van 25 procent, het platbranden van regenwouden in een ijzingwekkend tempo doorgaat. Dat zouden wij ons dubbel aan moeten trekken, want tropische bossen zijn essentieel in onze strijd tegen de klimaatcrisis. Maar ons consumptiegedrag draagt juist ook bij aan de verwoesting van die bossen. Een morbide klimaatknoop die snel ontward moet worden.

Echter, de rol die onze voornaamste voedselvoorzieners, Nederlandse supermarkten, spelen is tot dusverre onderbelicht. Net als Nederlandse banken en pensioenfondsen hebben zij een grote verantwoordelijkheid.

Dat zit zo. Veel van het supermarktvlees dat we kopen zit vol met eiwitrijk Braziliaans soja dat voor industrieel veevoeder wordt gebruikt. Voor dit soort soja worden in Brazilië grote lappen regenwoud en savanne verwoest.

Een serieuze Nederlandse bijdrage begint in Brazilië

Volgens het Wereld Natuurfonds leidt alleen al de ontbossing van de Braziliaanse Cerrado-savanne, waar de meeste door Nederland geïmporteerde soja vandaan komt, jaarlijks tot de uitstoot van 250 miljoen ton aan CO2. Veel meer dan de 182,5 miljoen ton aan CO2 die Nederland volgens het RIVM in 2019 uitstootte. Een serieuze Nederlandse bijdrage aan het omlaag brengen van de CO2-uitstoot begint dus in Brazilië.

Supermarkten spelen daarbij een cruciale rol. Enerzijds hebben ze de verantwoordelijkheid om ons te informeren over de impact van het vlees op ons bord. Anderzijds zijn ze een spil in het systeem dat de massale ontbossing voedt. Over beide elementen hoor je supermarkten veel te weinig.

Neem marktleider Albert Heijn, die door bijvoorbeeld de ASN bank wordt geprezen als voorloper op het gebied van duurzaamheid. Albert Heijn pakte de afgelopen maanden uit met paginagrote advertenties over duurzaamheidssuccessen, maar ‘vergeet’ de consument eerlijk te informeren over de link tussen de varkenslapjes in haar schappen en de vernietiging van tropische bossen in Brazilië. De consument is daardoor, zonder het te weten, medeplichtig aan de ontbossing.

Plechtige belofte

Het is ook geen fraai verhaal. Tien jaar geleden deden Albert Heijn en andere supermarkt- en voedselgiganten een plechtige belofte om uiterlijk in 2020 ontbossing uit te bannen. Een gebroken belofte met een bittere bijsmaak, omdat Albert Heijn en andere supermarkten ondertussen gewoon zaken blijven doen met de drijvende krachten achter de verwoesting van de Amazone, zoals de Amerikaanse multinationals Cargill en Bunge. Volgens onderzoek van Greenpeace verdient Albert Heijn daardoor ieder jaar ruim 40 miljoen euro aan dubieuze soja uit Brazilië. Zo profiteren supermarkten dus van de natuur- en klimaatramp die zich daar voltrekt.

Systeemfout

Die realiteit zouden supermarkten zich veel meer aan moeten trekken, maar is ook het gevolg van een fundamentele systeemfout. Zolang de wet van winstmaximalisatie heerst, zitten bedrijven gevangen in een pervers systeem waarin natuur, klimaat en volgende generaties er niet echt toe doen. De urgentie om dit te doorbreken is ook doorgedrongen in Brussel. Daar wordt hard gewerkt aan een Europese Ontbossingswet. Die moet de markt aan banden leggen en bedrijven verplichten om de link tussen hun producten en ontbossing nu eindelijk te doorbreken.

De grote vraag is nu of Nederlandse supermarkten rustig gaan wachten op een verplichting uit Brussel, terwijl ondertussen de verwoesting in Brazilië verder toeneemt. Of nemen ze nu hun verantwoordelijkheid, te beginnen met het uitsluiten van de meest foute bedrijven achter de verwoesting? In dat gunstige geval bewijzen ze hun klanten en het klimaat een enorme dienst.

Lees ook:

Aan Braziliaans vlees zit een luchtje. Toch verdient de grootste slagerij ter wereld miljarden

Het Braziliaanse vleesbedrijf JBS wordt beschuldigd van medeplichtigheid aan illegale ontbossing.

Wetgeving moet bedrijven dwingen mensenrechten te beschermen: ‘Overal liggen producten waar een luchtje aan zit’

Al tien jaar worden bedrijven aangespoord om structureel naar mensenrechtenschendingen in hun productieketens te zoeken. Nu wil Joël Voordewind die gedragsregels vastleggen in een wet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden