Opinie

De Citotoets hoort in het rijtje van de videorecorder en walkman: ooit nuttig, nu niet meer

Basisschoolleerlingen uit groep 8 van de Prinses Marijkeschool buigen zich over de Cito eindtoets. Beeld ANP

De eindtoets hoort in het rijtje van de videorecorder en walkman: ooit nuttig, nu niet meer, vindt docent Pieter Abrahams.

Het is belangrijk dat een leerling na de basisschool op het juiste niveau start op het voortgezet onderwijs. Lang was de Citotoets de scherprechter voor plaatsing op vmbo, havo of vwo. Sinds 2014 werd de eindtoets later in groep 8 afgenomen, waardoor het oordeel van de basisschool bepalend werd voor het niveau-advies op de middelbare school.

Onze coalitie van D66, VVD, CDA en ChristenUnie wil dit proces weer omdraaien: de eindtoets moet weer het eindoordeel vellen. Aan de hand van drie argumenten zal ik aantonen dat de eindtoets geen rol mag spelen in het advies voor een groep 8-leerling.

Kracht van een effectief dialoog

Op de eerste plaats heeft een leerkracht van groep 8 de eindtoets helemaal niet nodig. Gedurende de hele basisschool is de voortgang van elke leerling in kaart gebracht door toetsen uit de taal- en rekenmethode. Daarnaast hanteert een goede basisschool een methode-onafhankelijk leerlingvolgsysteem. Door middel van grafieken ziet een docent direct of zijn leerling groeit of stagneert op het gebied van rekenen, spelling of wereldoriëntatie. Het resultaat van de eindtoets, helemaal aan het eind van de basisschooltijd, is dan eerder mosterd na de maaltijd dan een objectief meetinstrument.

Ten tweede is succes in het voortgezet onderwijs niet alleen afhankelijk van beheersing van de spellingsregels en de staartdeling. Net zo belangrijk zijn motivatie, taakgerichtheid, zelfstandigheid, doorzettingsvermogen en de thuissituatie van de leerling. Deze factoren worden niet in kaart gebracht door de eindtoets, maar door een goede communicatie tussen leerkracht, ouders en de interne begeleider van de basisschool. Het niveau-advies van de leerkracht van groep 8 is daarmee beter onderbouwd dan een objectieve eindtoets.

Mijn derde (en laatste) argument om de eindtoets terzijde te schuiven is een goed contact tussen de basisschool en de school voor middelbaar onderwijs. In het verleden heb ik 12 jaar gewerkt in het basisonderwijs, ook vele jaren als leerkracht van groep 8. Inmiddels functioneer ik al jaren als docent Nederlands op een vmbo-school en zie ik de kracht van een effectieve dialoog tussen de oude meester/juf van groep 8 en de nieuwe mentor van de brugklas.

Op mijn middelbare school vindt dit overleg tijdens de brugklasperiode op vooraf geplande tijdstippen plaats. Met een kopje koffie erbij wordt de overstap van elk kind geëvalueerd. Eventuele strubbelingen kunnen direct geanalyseerd en opgelost worden met extra informatie van ouders, de interne begeleider van de basisschool of specialisten van de middelbare school. Het is juist deze aanpak van gestructureerd overleg die de grond onder het herinstalleren van de eindtoets onderuit haalt.

De coalitie ziet de eindtoets als een instrument dat gelijke kansen biedt. Zo zou het bevoordelen van kinderen van hoogopgeleide ouders door de eindtoets wegvallen. Mijn mening, die gebaseerd is op eigen waarneming, staat haaks op deze redenering: juist de al eerder gememoreerde warme overdracht tussen 'oude' en 'nieuwe' school masseert vooroordelen weg over leerlingen op basis van afkomst, geloofsovertuiging of opleidingsniveau van ouders.

Persoonlijk contact

Een doorgaande leerlijn is in het belang van elke leerling. De fundering hiervoor vind je in het methode-onafhankelijk leerlingvolgsysteem van de basisschool. Een goed overleg tussen docent, ouders en de interne begeleider brengt andere belangrijke zaken in kaart. Het persoonlijke contact in de brugklastijd tussen de groep 8-leerkracht en de mentor op de middelbare school vormt de laatste schakel in deze ketting. De eindtoets van groep 8 komt daarmee in hetzelfde rijtje als de videorecorder, de walkman en de oude Atari-spelcomputer: ooit zinvol, maar inmiddels enorm achterhaald.

Lees ook:

PO-Raad wil eindtoets op de schop

De eindtoets voor de basisschool moet terug naar februari en weer zwaarder gaan wegen bij het schooladvies, vindt de PO-Raad. Dat moet voorkomen dat ouders aan het eind van het jaar het advies voor hun kind proberen op te krikken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden