Beeld Trouw

Column James Kennedy

De Britten zullen hun geschiedenis niet ontlopen, daar zorgen de Amerikaanse Ieren wel voor

Door brexit zou Groot-Brittannië beter in staat zijn om de vrije handel aan te gaan met andere landen – een sterk argument voor uittreding. Hoewel de handel met de Europese Unie erg belangrijk is voor het Verenigd Koninkrijk, slinkt dit aandeel en willen de Britten zich openstellen voor andere markten zonder daarin door Brussel beperkt te worden. Boris Johnson en Donald Trump hebben daarom deze week hun hoop gevestigd op een nieuw handelsverdrag tussen beide landen.

Maar die hoop is misplaatst. Er lijkt vanuit te worden gegaan dat nationale of etnische gevoelens geen rol spelen in het ontstaan van handelsverdragen. De brexiteers – wier eigen pleidooi voor een brexit vooral gevoed wordt door Engels nationalisme – zouden beter moeten weten. Want de Londense pogingen om de handel met Amerika te versterken zullen belet worden door oude tegenstanders: Ierse Amerikanen. Die voelen niets voor een verdrag waarin Dublin averij oploopt.

Er zijn veel etnische lobby’s die invloed hebben in het Amerikaans Congres, een gevolg van het feit dat Amerika lange tijd een migratieland was. Maar er zijn weinig groepen die zo verbonden zijn in een gedeelde visie op hun geschiedenis als de katholieke Ieren. Dat komt deels door de Engelsen zelf. Eeuwenlange onderdrukking door Londen veroorzaakte veel armoede en leed en versterkte een gedeelde identiteit onder Ieren.

Emancipatie en uiteindelijk nationale vrijheid bezegelden hun verbondenheid, vervulden hen met trots en versterkten hun romantische blik op hun geliefde eiland. Een parallelle geschiedenis van de Ieren in Amerika – van uitgekotste nieuwkomers tot succesvolle mainstream – versterkte deze identiteit bij Amerikaanse Ieren.

Konden ze de Britten dwarsbomen, lieten ze het niet na

Ierse Amerikanen hebben een grote rol gespeeld in de Amerikaanse politiek. Veel vooraanstaande politici waren van Ierse afkomst en speelden met name een belangrijke rol in de Democratische Partij, de partij van de migranten. Ze hadden grote invloed op het buitenlandse beleid; als ze Britse imperiale ­belangen konden dwarsbomen, dan ­lieten ze dat meestal niet na. Joseph Kennedy, vader van de latere president, was eind jaren dertig VS-ambassadeur in Londen en raadde een bondgenootschap met de Britten af.

Deze Ierse Amerikanen stonden doorgaans sympathiek tegenover een verenigd Ierland en uitten kritiek op het Britse beleid, met name de onwil om het gesprek aan te gaan met Sinn Fein, die de politieke vleugel van de Irish Republican Army (IRA) vertegenwoordigde.

In de jaren negentig voerde de Amerikaanse overheid, onder invloed van een aantal Iers-Amerikaanse politici, de druk op de regering in Londen op, waardoor in 1998 het zogenaamde Good Friday Agreement tot stand kwam. De demilitarisering van de grens, de mogelijkheid voor bewoners van Noord-Ierland om hun eigen nationaliteit te kiezen en het streven naar een gezamenlijke regering van katholieken en protestanten waren afspraken die de Iers-Amerikaanse gemeenschap vervulden met trots. En die willen zij – ook voor de toekomst – handhaven.

Een veel sterkere handelspartner

Daarom vervult het de Friends of Ireland-groep in het Amerikaans Congres – die uit 54 leden bestaat – met grote zorg dat de grens tussen Noord-Ierland en Engeland weer harder zou worden. Daarom heeft Nancy Pelosi als leider van de Democraten al beloofd dat er ‘geen kans’ is op een Amerikaans handelsakkoord met het VK als Ierland problemen krijgt door de brexit.

Deze dreiging is misschien niet eens de grootste barrière voor een handelsakkoord. De onderhandelingen zullen jaren duren en het is de vraag of de Britten blij zullen worden van de eisen van een veel sterkere handelspartner. Zeker is dat de Britten met een harde brexit hun geschiedenis niet kunnen ontlopen. Ze kunnen nog steeds worden gedwarsboomd door hun eigen koloniale verleden en de gevoelens die hun handelwijze bij anderen heeft ontketend. De Engelsen die hun eigen eiland weer groots willen maken zullen 30 miljoen Amerikanen tegenkomen die geen negatieve gevolgen wensen voor hun Eiland van Smaragd.

James Kennedy

James Kennedy is een Amerikaanse historicus en decaan van het University College Utrecht. In Trouw geeft hij  om de week zijn visie op de Nederlandse samenleving.  Lees hier meer columns van James Kennedy.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden