ColumnNelleke Noordervliet

De bestrijding van het coronavirus is tegenstrijdig, maar dat erkent de overheid niet

Elke dag komen de RIVM-cijfers met een disclaimer: we zeggen wel dat er gisteren x coronadoden waren en y ziekenhuisopnamen, maar het kunnen er ook meer zijn, of minder omdat er nog wat vergeten doden bij zitten of omdat niet alles wordt gemeld, of wordt getest. Daar hebben we dus weinig aan. De enige betrouwbare statistiek is die van het CBS die ons de oversterfte meldt. Welnu, de oversterfte daalt. De maatregelen werken, zegt het RIVM. Maar weten we ook welke maatregelen precies hebben gewerkt?

Daar stuiten we op een eerste paradox. De bestrijding van het coronavirus is wereldwijd één gigantisch wetenschappelijk experiment dat nergens maar dan ook nergens aan de eisen voldoet die aan een echt wetenschappelijk experiment worden gesteld. Alle landen hebben hun eigen strategie, die ze zeggen te baseren op wetenschappelijke inzichten. De onderliggende wetenschap is misschien eenduidig, de situatie waarin die inzichten worden toegepast is in ieder land anders, en dus zijn de uitkomsten niet vergelijkbaar.

Bovendien zijn de gekozen strategieën in veel gevallen innerlijk tegenstrijdig, zonder dat de overheid die tegenstrijdigheid erkent. In Nederland gold en geldt: zwakke en kwetsbare groepen beschermen én de ic-capaciteit niet overvragen. Dat kon beide, beweerde de overheid. Maar dat kon niet. De keuze werd al snel en zonder woorden gemaakt voor de ic en tegen de kwetsbaarste groep. Het ziekenhuis kreeg alle schaarse beschermingsmiddelen, de verpleeghuizen werden aan hun lot overgelaten.

Ouderen werden niet meer verwezen naar het ziekenhuis, hun werd gevraagd af te zien van ic-hulp. Gevolg: ic-capaciteit oké, iedereen trots en blij. Intussen werd er uitgebreid en royaal gestorven in verpleeghuizen en thuis.

Een geheim leger potentiële doden

Een geheim leger potentiële doden verbergt zich achter de cijfers. Ik zie nog voor me hoe deskundig arts en viroloog Anne Wensing bij ‘Op1’ Ira Helsloot aanviel: hoe kwam hij erbij, hoe durfde hij te suggereren dat de aandacht voor Covid-19 de reguliere zorg platlegde. Intussen ging al het medisch personeel naar de corona-afdeling en lag de rest van het ziekenhuis stil. Ze moet hebben geweten dat het niet klopte wat ze zei, maar ze moest het zeggen. Eerlijkheid en waarheid staan op gespannen voet met beleid.

Paradox 2 ligt in het verlengde daarvan. Beschermingsmiddelen zoals mondkapjes zijn noodzakelijk in de zorg, maar willen wij allemaal mondkapjes dragen, dan is er opeens geen wetenschappelijk bewijs dat ze werken en zouden ze schijnveiligheid bieden. In de zorg ook? Hier speelt, afgezien van de pseudowetenschappelijke argumenten, alweer schaarste een rol. De verdeling van schaarste wordt met opportunisme ondersteund: waar ze niet zijn, zijn ze niet nodig.

Paradox 3 is het generatieconflict. Om ouderen buiten het bereik van het virus te houden, moeten jongeren hun vrijheid opgeven. Daar is de discussie een rare kant opgegaan. Er werden opiniestukken geschreven door jongeren, waarin ze zich beklaagden over de geëiste solidariteit. Ze misten nu zomaar een paar maanden van hun leuke, luxe festivalleventje met reisjes en lunches en borrels en vriendjes. Ouderen reageerden als door een adder gebeten: ga je schamen, verwende nesten! En daar kwam weer als reactie op: ga je schamen, oude mopperkonten!

Eis werk, goede contracten en huisvesting

In wezen klopt de klacht van de jongeren. Ouderen moeten zichzelf maar beschermen door binnen te blijven, gezelschappen te mijden, en buiten anderhalve meter in acht te nemen. Daar staat tegenover dat jongeren niet moeten klagen over het missen van de zomerzotheid. Ze hebben problemen doordat ze losse banen hebben, zzp’er zijn, geen vast contract kunnen krijgen, geen woonruimte kunnen vinden, en later krijgen zij de rekening van ons gigantische begrotingstekort gepresenteerd zonder dat ze daar enige invloed op hebben uitgeoefend. 

De politieke lobby van de jeugd mag best wat sterker en serieuzer. Niet zeuren over gemiste feestjes. Eis werk, goede contracten, huisvesting, toekomstperspectief. En wees buiten beleefd als je ouderen ziet: kijk even niet op je telefoon, let een beetje op en geef ze de ruimte.

Nelleke Noordervliet (Rotterdam, 1945) schreef meerdere romans, novelle’s en theaterstukken. In 2018 won ze de Constantijn Huygens-prijs voor haar gehele oeuvre. In haar column in Trouw bespiegelt ze tweewekelijks op de actualiteit. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden