Commentaar Kunst

De bananeact van Cattelan is geslaagd, vooral omdat die twijfel zaait

Een prijskaartje van 120.000 dollar voor een banaan, met ducttape tegen de muur geplakt, dat is op zichzelf al reden genoeg voor verbazing. Kunstenaar Maurizio Cattelan is er met wel heel simpele middelen in geslaagd een wereldwijd spraakmakend kunstwerk te maken. Techniek komt er niet bij kijken. Iedereen kan een banaan tegen de muur tapen. Sterker nog, dat is ook al wel eerder vertoond. Maar niet eerder betaalde iemand daar zoveel geld voor, en was er ook weer een nieuwe koper voor de volgende banaan. Of kwam er een andere kunstenaar die het gele kostbare geval pelde en opat, zoals performance artist David Datuna deed, op de kunstbeurs Art Basel Miami Beach.

Makkelijk verdiend, kun je zeggen. Maar het gaat hierbij niet alleen om geld, al is de vraagprijs zeker wel onderdeel van het hele project. Had Cattelan de banaan opgehangen bij de plaatselijke supermarkt, met een prijskaartje van laten we zeggen 10 dollar, dan had die niet zo’n effect gehad. En was er geen enkele media-aandacht geweest.

Een mandarijneschil op een bureau wordt nu anders bekeken

Wat deze act teweegbrengt, is dat vooral buiten de gangbare kunstkringen een gesprek op gang komt over de vraag wat kunst is, wat kunst waard is. Stukjes mandarijneschil in een plastic bekertje op een bureau worden naar aanleiding van de banaan-act anders bekeken en zelfs becommentarieerd tijdens vergaderingen. Supermarkten plakken bananen op hun reclameborden, met de aanbieding ‘Van 120.000 voor 95 cent’. Juist doordat Cattelan middelen gebruikt die ieder wel tot zijn beschikking heeft, zijn alle grenzen tussen kunst en het alledaagse weggevallen. Het is de ultieme democratisering van beeldende kunst, zou je kunnen zeggen.

Nieuw is het niet. Sterker nog, Cattelan borduurt voort op een traditie die al meer dan een eeuw oud is. Marcel Duchamp signeerde in 1917 een pisbak, waarmee hij het verheven en elitaire karakter van kunst aan de orde stelde. In Nederland was er in de vorm van eetbare kunst de pindakaasvloer van Wim T Schippers, in 1997 voor de tweede keer te zien in het Centraal Museum in Utrecht. Of neem het werk van Jeff Koons, met zijn ballonnenbeesten of zijn goud geschilderde beeld van Michael Jackson. Was dat wel kunst of toch kitsch, maar dan wel knap gemaakt en heel duur betaald?

Cattelan stelt ook de prijs van kunstwerken aan de orde

Bedoeld of onbedoeld stelt Cattelan ook de prijs van kunstwerk aan de orde. Want waarom 120.000 dollar? Waarom geen 100.000 of 150.000? Het lijkt nogal willekeurig. Vandaar dat de plaats waar Cattelan zijn kunstwerk toont, gericht gekozen lijkt. De kunstbeurs in

Miami staat bekend om zijn grenzeloosheid, qua prijzen. De banaan-act van Cattelan is geslaagd te noemen, vooral omdat die zoveel twijfel en verwarring zaait.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden