opinie

De arts van de toekomst werkt overal, niet per se in het ziekenhuis

null Beeld ThinkStock
Beeld ThinkStock

Voor al die basisartsen is er te weinig opleidingsplek. Behalve buiten het ziekenhuis, stellen Wies Bontje en Christiaan Keijzer.

Christiaan Keijzer en Wies Bontje

Basisartsen staan vaker langs de zijlijn, omdat ze geen opleidingsplaats kunnen vinden voor het ziekenhuisspecialisme waar hun hart ligt. Terwijl het aantal opleidingsplaatsen voor deze specialismen afneemt, neemt het aantal basisartsen toe. Hoog tijd dat de regering ingrijpt en de instroom in de studie geneeskunde verlaagt. Daarnaast moet in geneeskundeopleidingen niet langer alleen op het ziekenhuis worden gefocust.

Jaarlijks worden 2900 studenten toegelaten tot de studie geneeskunde. Niet iedereen rondt die studie af en er komen zij-instromers en studenten uit het buitenland bij. Het aantal studenten dat zich uiteindelijk kan registreren als basisarts, bedraagt dit jaar 2655, terwijl er maar 2369 opleidingsplaatsen beschikbaar zijn voor medische vervolgopleidingen.

Frustratie en onzekerheid

Het aantal basisartsen neemt daardoor ieder jaar toe. Er is een reservoir van 5102 basisartsen. De meesten vinden wel werk, door te promoveren of elders in de zorg ervaring op te doen, met als doel door te groeien naar een opleidingsplaats. Deze situatie leidt tot frustratie en onzekerheid, en het is ook nog eens zonde van de investering in een langdurig opleidingstraject.

Doordat de behoefte aan diverse specialismen afneemt, zal deze situatie de komende jaren verder verslechteren. Ook zijn er signalen dat het grote aantal studenten ten koste gaat van de kwaliteit van het onderwijs. Zo lopen er regelmatig te veel co-assistenten in ziekenhuizen rond, die niet goed begeleid kunnen worden. Daarnaast zit een geneeskundestudent soms wel anderhalf jaar in de wacht voordat hij met zijn master verder kan, omdat er onvoldoende plekken zijn voor de verplichte co-schappen. Een zeer onwenselijke situatie.

Het Capaciteitsorgaan, dat het ministerie van onderwijs adviseert over de instroom in de studie geneeskunde, heeft berekend dat het reservoir aan basisartsen in 2037 13.000 bedraagt als we niets doen. Om die groei te temperen, heeft het Capaciteitsorgaan acht maatregelen onderzocht. De meest effectieve is het verlagen van de instroom naar 2400 studenten; een maatregel die in onze ogen snel moet worden doorgevoerd.

Iedereen kinderarts

Maar er is meer nodig. Naast het groeiende reservoir aan basisartsen is ook sprake van scheefgroei op de opleidingsmarkt. Het aantal sollicitaties voor ziekenhuisspecialismen is enorm. Ter illustratie: voor kindergeneeskunde melden zich acht keer meer belangstellenden dan het aantal beschikbare opleidingsplaatsen. Specialismen buiten het ziekenhuis, zoals psychiatrie, ouderen-, verzekerings- en bedrijfsgeneeskunde, hebben juist moeite om het aantal opleidingsplaatsen gevuld te krijgen. Datzelfde geldt voor de opleidingen voor arts voor verstandelijk gehandicapten en arts maatschappij en gezondheid.

Hoe dat kan? Simpel: geneeskunde wordt geassocieerd met werken in een ziekenhuis. Dit beeld wordt tijdens de opleiding gevoed, omdat de focus op ziekenhuisspecialismen ligt.

Een gemiste kans, want de zorg van de toekomst vindt steeds minder in het ziekenhuis en vaker in de thuissituatie plaats. De behoefte aan specialisten ouderengeneeskunde, jeugdartsen en psychiaters zal toenemen. Geneeskundestudenten komen echter weinig in aanraking met deze onbekende specialismen. Jammer, want meer bekendheid kan helpen. Een verplicht co-schap ouderengeneeskunde op drie medische faculteiten heeft ertoe geleid dat de animo voor ouderengeneeskunde aanzienlijk toenam.

Wij pleiten ervoor de studie geneeskunde anders in te richten en meer aandacht te besteden aan onbekende specialismen. De arts van de toekomst is niet per definitie een arts die in een ziekenhuis werkt. Het wordt tijd dat dit besef breed doordringt.

Christiaan Keijzer is voorzitter Landelijke Vereniging van Artsen in Dienstverband
Wies Bontje is voorzitter De Geneeskundestudent

Lees ook:
Studenten verpleegkunde zijn niet anders dan die bij geneeskunde. Ook zij willen werken in het ziekenhuis. Dus kregen de verpleeghuizen miljarden aan steun toegezegd om meer personeel aan te nemen, maar dat is niet te vinden.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden