Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Amerikaanse entertainmentindustrie is de grootmeester van de moderne hypocrisie

Opinie

Ger Groot

Ger Groot © Trouw
Column

Amerika wil bij zijn missverkiezingen geen bikiniparade meer. Zoiets, tweette deze krant met een zekere opluchting, was na MeToo moeilijk nog te verkopen. 

Misschien is dat zo. Misschien vangt de hele beschaving pas aan met het breidelen van seks en erotiek. Allesverslindend als de begeerte kan zijn, wordt het met het geordende leven pas echt menens wanneer daaraan een strikte maat wordt gesteld. Volgens de antropoloog Claude Lévi-Strauss begint alles met het incestverbod; de domesticatie van de mannelijke blik bij schoonheidswedstrijden is er de meest recente triomf van.

Lees verder na de advertentie

Enigszins dubbelzinnig is dat wel. Niet alleen omdat fysieke schoonheid alleen vast te stellen is wanneer iemand daar meer of minder verrukt naar kíjkt. Maar ook - op een veel fundamenteler niveau - omdat de westerse cultuur sinds een eeuw of twee de door haar getemde verwoestende oerkrachten opnieuw is gaan omhelzen.

Seks als diepste drijfveer

Het begon met de uitvinding van het sublieme als esthetisch verschijnsel. Niet alleen mooie en harmonische taferelen mochten op schilderijen worden afgebeeld, maar ook angstaanjagende, verpletterende en zelfs nachtmerrie-achtige. De seks kon daarin niet achterblijven. De romantici bezongen haar nog tamelijk omzichtig. Maar tegen het eind van de negentiende eeuw noemde Freud haar al onze diepste drijfveer. De manier waarop opvoeding en fatsoen haar in de knop trachtten te breken moest wel leiden tot een gefrustreerd leven dat nauwelijks menswaardig mocht heten.

Sindsdien is de westerse cultuur uitgesproken tweeslachtig. Ze preekt een gelukkige erotiek, maar stapelt inmiddels weer het ene verbod op het andere. De seksuele bevrijding heeft een doos van Pandora geopend die ze haastig weer probeert te sluiten. Niet door te erkennen dat de oude behoedzaamheid misschien goede redenen had. Vrijheid van het individu blijft haar motto. Maar zoals in de economie de vrije markt alleen werkt wanneer de overheid daaraan strikte grenzen stelt, zo is de ware seksuele vrijheid er opnieuw een die zorgvuldig vanachter de vitrages van het fatsoen in het gareel moet worden gehouden.

Geseksualiseerde blik

Wanneer die dubbelspraak morele boventonen krijgt (en dat gebeurt al snel), ziet de hypocrisie haar kans. Ook Hollywood toonde zich daar gevoelig voor. Als een van de verst vooruitgeschoven voorposten van de seksualisering van de cultuur wist het op het juiste moment het vingertje te heffen tegenover de consequenties van diezelfde libertijnse moraal. Niet door die moraal ook maar één haarbreed af te vallen, maar door gewiekst te laveren tussen seks en schervengericht en tegelijk in beide het hoogste woord te houden.

Zo zitten we dus met missverkiezingen zonder de fysieke schoonheid die er al sinds het Parisoordeel uit de Griekse mythologie het hoofdbestanddeel van uitmaakte. De genietende blik wordt afgestraft - en door de cultuur tegelijk gekoesterd. Tegen het fenomeen 'rokjesdag' heb ik in Nederland althans nog geen fatsoenscensuur te hoop zien lopen en toch draait het ook daarbij om diezelfde geseksualiseerde blik als in de gemiddelde Hollywood-productie. Kennelijk weet de beschaving met zichzelf geen raad. Voorlopig zie ik de cultuur haar dromen van seksuele bevrijding niet prijsgeven, noch schoorvoetend erkennen dat er niets anders op zit dan deze te fnuiken. Intussen bewijst de Amerikaanse entertainmentindustrie met zijn MeToo-campagne en de bikiniloze missverkiezing nog steeds de grootmeester van de moderne hypocrisie te kunnen zijn.

Ger Groot doceerde filosofie aan de universiteiten van Rotterdam en Nijmegen. Voor Trouw bekijkt hij de actualiteit door een filosofische bril. Lees al zijn columns terug in dit dossier.

Lees ook: De Miss America-verkiezing moet het voortaan doen zonder de befaamde badpakkenparade

Natuurlijk, echte schoonheid zit van binnen. Maar die openbaart zich vaak pas na enige tijd, dus bij een missverkiezing lijkt het logischer je toch maar op de buitenkant te concentreren. 


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel