null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

De aftocht uit Afghanistan is het loon van hoogmoed

Nu Joe Biden per 11 september 2021 een einde maakt aan een oorlog die na 11 september 2001 werd ontketend door George W. Bush, gaan mijn gedachten terug naar de Navo-basis in Kandahar, in het zuiden van Afghanistan. Ik was daar in het najaar van 2009, op doorreis naar Kamp Holland in Uruzgan.

Eigenlijk staat in de twee zinnen hierboven al heel veel. Want wat begon met de aanslagen van nine eleven in New York en Washington, leidde tot een tegenreactie van niet alleen de VS, maar de gehele Navo. En die reactie richtte zich niet alleen op Al- Qaida, maar ook op de Afghaanse Taliban, die de terreurgroep onderdak hadden gegeven. Na de val van de Taliban werd het doel de creatie van een stabiel Afghanistan, waar ook Nederland aan meewerkte en waarvan menigeen in 2009 al vond dat het onbegonnen werk was.

Waarom moest ik denken aan Kandahar? Omdat ik op het centrale plein van de gigantische basis een plakkaat had zien hangen met de oproep tot een ‘gebedsmars’. De bedoeling was om in naam van de Heer de overwinning over de vijand af te dwingen, en dat werd kracht bijgezet door krijgslustige citaten uit de oudtestamentische psalmen. Voor sommige militairen, zoveel was duidelijk, was de strijd tegen de Taliban een religieuze strijd. Dat was niet de officiële lijn, en het zal voornamelijk om Amerikanen zijn gegaan, maar het sloot wel precies aan bij de boodschap van Bush die na nine eleven sprak over een ‘kruistocht’ tegen het terrorisme.

Verzet oproepen in plaats van een vergelijk

Onder Bush stapten de VS met ‘ideologische vooringenomenheid’ een oorlog in, zei Afghanistan-specialist Bette Dam gisteren op Radio 1. Het leidde ertoe dat veel te lang doorgevochten werd; de Taliban gaven zich al in december 2001 over, maar de Amerikanen waren daar niet voor in de stemming, die wilden alleen maar vechten. Met als resultaat dat ze verzet opriepen in plaats van een vergelijk. En de EU en de Navo hebben zich mee laten voeren in het vijandbeeld van de VS, aldus Dam.

Toch is daarmee niet alles gezegd. Bidens aangekondigde aftocht is inderdaad het loon van de Amerikaanse hoogmoed, maar het is ook het symbolische einde van een optimistische periode; het idee van de humanitaire militaire interventie lijkt definitief te zijn gesneuveld. Toegegeven, ‘definitief’ is een groot woord, maar je kunt wel vaststellen dat de sfeer drastisch is omgeslagen.

Aan het einde van de jaren negentig was het Tony Blair, gesteund door andere regeringsleiders, die ‘een nieuwe doctrine van de internationale gemeenschap’ ontvouwde, met daarin vijf criteria voor militair optreden in geval van dreigende genocide of wreedheden tegen burgers. Later zou hij daar ook op terugvallen toen hij Bush steunde bij de inval in Irak, en Saddams massavernietigingswapens onvindbaar bleken.

Maar de tragedie van Irak bewees nu juist hoe fragiel Blairs nieuwe doctrine was. In naam van het goede kan veel kwaads geschieden. Zie dat dan maar eens te reparen: terugtrekken dreigt uit te lopen op burgeroorlog, blijven vergroot de ellende.

Ik schrijf dit alles met grote tegenzin, want niet ingrijpen – denk aan Syrië – is ook verschrikkelijk.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden