null Beeld

ColumnNelleke Noordervliet

De Action moest open, het Rijksmuseum bleef dicht

Nelleke Noordervliet

De burgemeesters zullen handhaven, zeiden ze, toen de cultuursector een grappige en zinvolle actie aankondigde: Kapsalon Theater. De leesclub die ik met een paar collega’s heb heet overigens sinds jaar en dag De Kapsalon. Wij voelen ons als avant-garde dus gerechtigd bijeen te komen. De Balie maakte van zichzelf De Kerk van de Rede, musea maakten van zichzelf sportscholen en zo konden woensdag de zalen even open. Zorgvuldig georganiseerd en coronaproof, zoals de cultuursector nu eenmaal bewezen heeft te kunnen werken. Binnen 43 seconden alles uitverkocht. De Nederlandse cultuurliefhebbers dorstten naar de bron. Uitgedroogd smeekten ze om water.

De burgemeesters dachten na. Handhaven? Ja, natuurlijk. Wij zijn de handhavers. Hoezo natuurlijk? Burgemeester Halsema kondigde regelmatig aan dat ze bepaalde regels niet actief zou gaan handhaven. Het boerkaverbod ging ze niet handhaven. De coronapas ging ze niet handhaven. Dus waarom zou ze nu de kapsalonactie wel dwarsbomen? Allerlei demonstraties van ongevaccineerde vrijheidsliefhebbers vond ze goed, want het demonstratierecht is heilig. Dat die er soms een gewelddadige puinhoop van maakten was dan weer jammer. De cultuursector had zeker toestemming gekregen voor een demonstratie, liet ze weten, maar niet voor deze demonstratieve actie. Halsema en haar collega’s hebben gehandhaafd. Er werden waarschuwingen uitgedeeld. Ietwat potsierlijk allemaal.

Handhaaftheater

Dat voelden de burgemeesters ook wel. En dus schreven ze een opiniestuk met z’n allen. Ik ben altijd benieuwd wie ze het stuk laten schrijven. Huren ze een tekstschrijver in? In het stuk plaatsen ze zich recht tegenover de regering. Een nauwelijks verhulde dreiging van opstand. Ja, ze handhaven, maar de regels zijn onzinnig en onbegrijpelijk. En dus handhaven ze met lange tanden en een beetje net alsof. Het handhaaftheater. Daar sta je dan als Rutte IV. Je burgemeesters lachen je uit.

Het duurde wel heel lang voor de cultuursector in opstand kwam. Want er zit iets rottigs in het geheel. Iets als bij The Voice. Ik wilde dat schandaaltje niet noemen, maar ik kan er niet omheen. Als er een afhankelijkheidsrelatie is, als de een macht heeft over de ander, dan is protesteren tegen misbruik of onrecht niet makkelijk. Je bijt in de hand die je voedt en de hand die je voedt geeft je een tik op je neus en weigert je eten te geven. De toekenning van subsidie is als een geheimhoudingscontract bij The Voice.

Het is waar, dankzij de hulppakketten uit Den Haag zijn er nog geen gesubsidieerde culturele instellingen omgevallen. Maar er zijn wel degelijk heel wat makers omgevallen. Veel zzp’ers uit de cultuursector verkeren in financiële nood of scharrelen elders hun inkomen bij elkaar, bijvoorbeeld als richtingaanwijzer bij de GGD. Ik hoop dat de muziektheatervoorstelling die ik maak met Camerata Trajectina door kan gaan, maar het is ook mogelijk dat het werk in een la verdwijnt.

Het wegzetten van cultuurliefhebber en kunstenaar

Niet alleen de cultuur voelt zich benadeeld. De horeca heeft het ook heel moeilijk. Nu is er wel verschil tussen een goed geregelde theatervoorstelling en een dampende, dansende club, maar het verdriet is er niet minder om. Op de persconferentie, gevraagd naar de tegenstrijdigheden in het versoepelingsbeleid, zei minister Kuipers dat er natuurlijk altijd iets schuurt als je onderscheid maakt. Dat is een dooddoener van jewelste. Het openen van de Action met horden koopjesjagers tegenover het gesloten houden van het Rijksmuseum is niet ‘een beetje schuren’, het is een opzettelijk wegzetten van de cultuurliefhebber en de kunstenaar als een mensensoort die er niet toe doet. Het maakt onderscheid, waar gelijkheid zou moeten en zou kunnen zijn.

In België zijn de boekhandels en de musea niet dicht geweest. In Nederland bestaat eerder minachting voor cultuur. De VVD van Rutte heeft bij monde van bewindspersonen als Zijlstra en Wiebes cultuurmakers weggezet als parasiterende franje, terwijl ik vrij zeker weet dat prominente VVD’ers zich graag laten uitnodigen voor premières en concerten en openingen van bijzondere tentoonstellingen. Die cultuurvisie is beledigend en vernederend.

Nelleke Noordervliet (Rotterdam, 1945) schreef meerdere romans, novelles en theaterstukken. In 2018 won ze de Constantijn Huygens-prijs voor haar gehele oeuvre. In haar column in Trouw bespiegelt ze tweewekelijks op de actualiteit. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden