null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

De achilleshiel van Sywert: wie leeft van de publiciteit, kan er ook door geveld worden

Een week lang was het me gelukt niet over Sywert van Lienden te schrijven. De man was midden in de stad aan de schandpaal genageld, het hele marktplein jouwde hem uit, het ging er behoorlijk ruig aan toe en ik had niet de indruk dat ik er nog veel aan toe moest voegen. Hij had het verdiend, maar dat betekende nog niet dat het een aangenaam schouwspel was.

De zaak hield me intussen wel bezig en toen hij gisteren bij Buitenhof verscheen om eindelijk openheid van ­zaken te geven (hoe doe je dat, 9 miljoen opstrijken via een initiatief zonder winstoogmerk?) zat ik klaar met pen en papier.

Ik hoopte, denk ik, een man te zien die besefte wat hij had beschadigd, en dan doel ik niet alleen op zijn eigen reputatie. Ik wilde ook ­begrijpen welke mechanismen hier hadden gewerkt; hoe het eraan toeging achter de gordijnen van de macht, want dat is waar Van Lienden vertoefde.

Veel bleef troebel. Niets zei Van Lienden over de onheuse en onterechte verwijten die hij had gemaakt aan de journalisten die zijn handelswijze aan het licht brachten. Wel bood hij excuses aan aan de ‘betrokkenen’ met wie hij had gewerkt, maar hij suggereerde ook dat hij geen keuze had gehad. Ik noteerde steeds meer vragen.

Dwong het ministerie van volksgezondheid hem inderdaad tot de oprichting van een bv? En ook nog eens tot geheimhouding daarover? Waarom dan? Wat was dat rare private equity-ding waar hij het over had en waardoor hij de 9 miljoen niet terug kon storten? En wat meldde hij, lid zijnde van de CDA-verkiezingscommissie, precies aan de integriteitscommissie van die partij? Iets lekker vaags?

Uiteindelijk bleef het gekste van dit verhaal hoe een ‘opiniemaker’ en ‘tv-persoonlijkheid’ de overheid wist te verleiden tot een mondkapjesdeal ter waarde van 100 miljoen euro. Expertise ging er niet achter schuil, wel zoiets als toegang. Een mediagedreven toegang, die tegelijkertijd zowel zijn kracht was als zijn achilleshiel: wie leeft van de publiciteit, kan er ook door geveld worden. “Ik sluit niet uit”, zei minister Van Ark donderdag, “dat het feit dat iemand zoveel publiciteit zocht en op zoveel plekken liet weten dat hij het zelf beter kon, een rol heeft gespeeld.”

Voor Van Lienden was zijn reputatie zijn werkkapitaal. Dat hem dat veel geld opleverde, kon alleen gebeuren doordat hij een overheid trof die óók hypergevoelig was voor reputatie. ‘Beeldvorming’ was voor het kabinet-Rutte prioriteit, we weten het van de toeslagenaffaire, en ­anders wel van de eindeloze reeks fotoshoots van Hugo de Jonge.

Zelf kende ik Van Lienden tot dusver vooral van zijn opgefokte tweets over allochtonen in Bos en Lommer en zijn ongegronde aantijgingen tegen vluchtelingen. Dus ik begrijp dat zijn val het nodige leedvermaak veroorzaakt, en ik zal niet beweren dat ik er immuun voor ben. Dat er met treitervliegtuigjes boven zijn huis (‘9.000.000! Bedankt Sywert!’) wordt gevlogen, is de keerzijde van de publieke rol die hij zocht. Maar het is kleingeestig en ik hoop dat het stopt. En dat Van Lienden alles wegwerkt wat nog troebel is.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden