Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Dat we in Nederland geen grote jihadistische aanslag hebben gehad, is puur toeval

Opinie

Stevo Akkerman

Stevo Akkerman © Trouw
column

Het is met een combinatie van verbazing, opluchting en huiver dat ik vaststel dat in Nederland na nine eleven geen grote jihadistische aanslag is gepleegd. Ik denk dat dat puur toeval is. 

In de buurlanden gebeurde het wel (Londen, Brussel, Berlijn), net als in wat verder gelegen Europese steden, en er is geen enkele reden waarom ons land geen doelwit zou zijn. De aanslag van vrijdag op het Centraal Station in Amsterdam had ook, laten we wel zijn, veel georganiseerder en gewelddadiger kunnen zijn.

Lees verder na de advertentie

Misschien verklaart dit besef de terughoudende publieke reactie op de steekpartij door de Afghaanse verdachte, die wel degelijk ‘een terroristisch motief’ had, zoals het OM bekendmaakte. De man was speciaal uit Duitsland naar Amsterdam gereisd omdat ‘in Nederland de profeet Mohammed, de Koran, de islam en Allah veelvuldig worden beledigd’. Hij noemde Geert Wilders met name, maar zei niets over diens afgeblazen Mohammedaanse cartoonwedstrijd. Wat mij betreft maakt dat niet veel uit; die wedstrijd zou ook zonder extremistische tegenreactie (waar Wilders natuurlijk op uit was) niets anders dan een heilloze en smakeloze vorm van aandachttrekkerij zijn geweest.

De kleine en de grote jihad, een variant van de kleine en grote strijd van Augustinus

Dat zich onder de banier van de islam iets manifesteert dat we ‘het kwaad’ zouden kunnen noemen, is inmiddels genoegzaam bekend, daar hebben we Wilders niet voor nodig. Interessanter wordt het als de vraag op tafel komt of dit een exclusief islamitisch verschijnsel is, of een typische bijwerking van alle religies, dan wel een universeel menselijke trek die in verschillende tijden en omstandigheden hele groepen – gelovig of niet – op het spoor van bloedvergieten kan zetten. 

Verleiding van het duister

Het is een vraag die vanavond bij het Utrechtse Jacobidebat vast aan de orde zal komen, als terrorismedeskundige Beatrice de Graaf en schrijver Adriaan van Dis met elkaar in gesprek gaan over, in mijn woorden, de verleiding van het duister. Ik treed op als gespreksleider en ik las daarom de afgelopen dagen hun meest recente boeken, waarbij ‘Heilige strijd’ van De Graaf expliciet gaat over terrorisme, het kwaad en ons verlangen naar veiligheid.

Bij het nadenken over onze respons op (religieus) geweld, grijpt De Graaf terug op kerkvader Augustinus, die onderscheid maakte tussen de ‘grote’ en de ‘kleine strijd’. De kleine is die tegen het kwaad buiten onszelf, de grote die tegen het kwaad binnen onszelf; de ‘slang in ons eigen hart’. Iets minder geschikt voor een cartoonwedstrijd, maar wel getuigend van meer inzicht in de menselijke geschiedenis. 

De Graaf hanteert daarbij een christelijke terminologie, maar het frappante is dat de islam een vergelijkbaar onderscheid maakt tussen de ‘kleine’ en de ‘grote jihad’, en dat eenzelfde manier van denken ook een humanistische variant heeft. Ik denk aan wat Idfa-directeur Orwa Nyribia – gevlucht uit Syrië, niet gelovig – in deze krant zei over het gevaar je eigen monster te worden. “Als ik hoor dat een jihadistische terrorist gedood is, ben ik gelukkig. En vervolgens zeer ongelukkig over dat geluk. Om dat te herstellen moet ik de ander weer vermenselijken.”

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de 'keiharde nuance' en het 'onverbiddelijke enerzijds-anderzijds' preekt. Eerdere afleveringen vindt u op trouw.nl/stevoakkerman.

Lees ook:

Verdachte van steekpartij Amsterdam CS: Islam wordt in Nederland veelvuldig beledigd

De negentienjarige Afghaan die wordt verdacht van het neersteken van twee Amerikaanse toeristen op Amsterdam Centraal Station vindt dat in Nederland de profeet Mohammed, de Koran, de islam en Allah veelvuldig worden beledigd.

De terreurdreiging is onverminderd hoog, maar Nederlanders slapen er niet minder om

Een artikel van afgelopen mei: terreurdreiging lijkt inmiddels gewoon bij het leven te horen; Nederlanders zijn er niet zo mee bezig.

Deel dit artikel

De kleine en de grote jihad, een variant van de kleine en grote strijd van Augustinus