Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Dat nationalisme in de VS is niet verkeerd, maar er moet wel een grens aan zitten

Opinie

James Kennedy

James Kennedy © Jörgen Caris
Column

Kan nationalisme ook goed zijn? Nee, zegt een collega van mij, slechte adem blijft slechte adem. 

Na vijftien jaar in Nederland gewoond te hebben, spreekt het 'Make America Great Again' me niet langer aan, vooral niet als het gepaard gaat met juichende Amerikanen die werkelijk geloven dat hun geniale president er nu eindelijk voor zal zorgen dat de VS nooit meer benadeeld wordt en die bovendien van Amerika weer een christelijk land zal maken.

Lees verder na de advertentie

Toch ben ik niet anti-patriottistisch; ik geef veel om wat in de VS gebeurt juist omdat het mijn land is en omdat ik het beste wil voor zijn ingezetenen. Op het NOS Journaal zag ik een reportage over immigranten die op 4 juli de Amerikaanse nationaliteit kregen. Deze nieuwe burgers zijn vaak trots en toegewijd aan hun nieuwe land en geloven in zijn grootsheid. Zulke sentimenten zijn waardevol - als ze maar grenzen kennen.

Het is te hopen dat ze dat doen vanuit een goed soort patriottisme en de VS niet verwarren met de goddelijke stad

Dit jaar verscheen een studie waarin duidelijk werd hoe belangrijk 'christelijk nationalisme' is geweest voor Trumps overwinning. Het was niet alleen de economische wanhoop van minderbedeelden of het racisme van wit Amerika waardoor hij de overwinning kreeg, maar vooral nationalisme. Hij wilde de christelijke erfenis van Amerika beschermen en dat streven was voor veel kiezers belangrijker dan zijn eigen nogal dubieuze levenswandel.

Moeten we dit willen

Of dit ideaal van deze kiezers ooit bereikt zal worden, is de vraag. Je kunt de waarden van een samenleving niet veranderen via de juiste rechterlijke benoemingen, zoals een paar conservatieve juristen deze week terecht opmerkten in de New York Times. Daarnaast kun je je afvragen of de aanname van deze christelijke nationalisten - dat het doel de middelen heiligt - te verenigen is met de inhoud van het christendom, nu bijvoorbeeld het verbod op het afleggen van een vals getuigenis in Amerika met de voeten wordt getreden.

Maar nog belangrijker is de vraag of we dit zouden moeten willen. Mijn twijfelende 19-jarige zoon zei spontaan aan de dinertafel - tijdens een gesprek over het streven naar een islamitische staat - dat hij veel waardering had voor Augustinus, die de wijsheid had om de stad van de wereld te scheiden van de stad van God. Amerikanen die zichzelf beschouwen als een speciaal door God gekozen volk, zoals veel nationalisten graag geloven, breken met dit gedachtengoed. Evangelical Mike Pence, de vice-president, leek dit te suggereren in een toespraak voor de Zuidelijke Baptisten, toen hij Amerika bestempelde als een 'land van geloof', waarin de vernieuwing van het nationale leven zou plaatsvinden waardoor Amerika weer groot zou worden.

Amerika is dus niet alleen bevangen door politieke blindheid, maar ook door theologische blindheid. Hierop wezen twee orthodoxe christenen, Mark Galli en Peter Leithart, in twee verschillende essays, waarin zij zich verzetten tegen heersende ideeën onder christelijke nationalisten, vooral de gedachte dat Amerika al sinds haar ontstaan een christelijk land was en dat de VS het vehikel is voor Gods werk in deze wereld.

Toch is het niet verfoeilijk dat christenen hun land willen zien gedijen, menen beide auteurs. Veel christelijke nationalisten willen dat de heilzame effecten van het christelijke geloof hun land positief zullen beïnvloeden. Het is gepast je liefde voor je land te uiten in woorden en daden die heilzaam zijn voor de samenleving, ook als die voortkomen uit religie. Maar het is niet gepast je land via politiek en justitie om te willen vormen naar de stad van God op aarde.

Veel nieuwe Amerikaanse staatsburgers van allerlei achtergronden en levensbeschouwingen zijn trots, dankbaar, loyaal en dienstbaar jegens hun nieuwe land. Sommigen zouden zelfs 'God bless America' kunnen roepen. Maar het is te hopen dat ze dat doen vanuit een goed soort patriottisme en de VS niet verwarren met de goddelijke stad.

Want anders sla je de weg in naar een nationalistisch land dat verstrikt raakt in haat, blindheid en hypocrisie.

James Kennedy is een van oorsprong Amerikaanse historicus met Nederlandse wortels. Hij vestigde zijn naam met de studie 'Nieuw Babylon in aanbouw', over de jaren zestig in Nederland. Sinds 2003 is hij als hoogleraar geschiedenis werkzaam in Nederland. Lees hier al zijn bijdragen.

Deel dit artikel

Het is te hopen dat ze dat doen vanuit een goed soort patriottisme en de VS niet verwarren met de goddelijke stad