OpiniePolitiek

Dat LPF in de coalitie met CDA en VVD niet kon samenwerken, klopt niet

Niet intern geruzie of onwil bij de LPF om compromissen te sluiten deed het kabinet Balkenende I de das om. Het was VVD-leider Gerrit Zalm, reageert Eduard Bomhoff, toenmalig vice-premier in Balkenende I, vanuit Maleisië waar hij hoogleraar economie is aan de Monash University.

Het artikel van Wilma Kieskamp over onder meer de coalitie VVD, CDA en LPF (de Verdieping, 15 februari) mist waarom het kabinet Balkenende I viel in oktober 2002. De uitleg in mijn boek ‘Blinde Ambitie’ is veel plausibeler en later, bij herhaling, bevestigd door LPF-kopstuk Mat Herben.

De VVD was in mei 2002 gezakt tot derde partij bij de verkiezingen; de LPF kreeg na de moord op Pim Fortuyn een golf van sympathie, de wachtlijsten in de zorg waren schandalig, en Hans Dijkstal was een gezellige, maar zwakke VVD-lijsttrekker. Gerrit Zalm, VVD-fractieleider, zag een mogelijkheid om die stemmen snel terug te winnen. Hij beweerde in het tv-programma ‘Buitenhof’ dat Herman Heinsbroek en ik ‘elkaars bloed konden drinken’ en overtuigde LPF’ers Roelf de Boer en Steven van Eijck dat als zij kans zagen om Heinsbroek en mij te vervangen, het kabinet versterkt kon doorregeren.

Nauwelijks overlap

Natuurlijk waren Herman en ik verschillende karakters, maar er was nauwelijks overlap tussen onze ministeries en noch Herman noch ik voerde ooit campagne tegen de ander. De Boer en Van Eijck geloofden Zalms woord dat het kabinet kon blijven, en ontzegden Herman en mij toegang tot verder overleg van de LPF-bewindslieden. De volgende dag traden Herman en ik af en een paar uur later eiste de VVD nieuwe verkiezingen. Als afsluiting faciliteerde het VVD-netwerk mooie nieuwe banen voor precies de twee cruciale oud-bewindslieden die Zalm hadden geholpen (De Boer: hoofd haven Rotterdam; Van Eijck: voorzitter huisartsen).

Wilma Kieskamp beweert dat de LPF ‘wars was van compromissen en consensus’ en daarom niet kon samenwerken met VVD en CDA. Daar is in de 87 dagen van Balkenende I niets van gebleken. De door Pim beschimpte PvdA-voorman Ad Melkert kreeg steun van het hele kabinet bij zijn sollicitatie bij de Wereldbank, Prinsjesdag verliep soepel en de LPF-fractie in de Kamer heeft nooit onmogelijke eisen op tafel gelegd.

Naïef 

Politiek gesproken was de grootste spanning dat premier Balkenende te duidelijk afstand nam van de acht jaar ‘paars’, zich denigrerend uitliet over Zalm als minister van financiën in dat paarse kabinet, en soms leek te vergeten dat Zalms partij deel uitmaakte van zijn nieuwe regering. Ook daarom was Zalm zo fel op een nieuwe verkiezing. Het is heel naïef te menen dat een complete regering kan vallen omdat twee van de zestien ministers verschillend geaard zijn.

Lees ook:

Samenwerken met Forum voor Democratie? Dit zijn de harde lessen van 2002 (LPF) en 2010 (PVV)

Middenpartijen VVD en CDA staan in Noord-Brabant voor de keuze: moeten ze opnieuw een avontuur met een populistische partij aangaan? Voor het antwoord kijken de partijen vooral naar het verleden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden