Brief van de Hoofdredactie

Dat ene zinnetje in het jaarverslag van Shell was niet onschuldig

Trouw-hoofdredacteur Cees van der Laan. Beeld Maartje Geels

De artikelen die Trouw vorige week zaterdag publiceerde over het intrekken van de zogeheten 403-aansprakelijkheidsverklaring door Shell Nederland, zorgden op zichzelf al voor een kleine aardbeving. 

Voor de slachtoffers van bevingsschade in Groningen, veroorzaakt door de Nam (dochter van Shell en Exxon), ziet de wereld er een week later totaal anders uit. 

Eindelijk is er zicht op een behoorlijke, objectieve afhandeling van hun schade die in totaal waarschijnlijk in de miljarden euro's loopt. En linksom of rechtsom, ondanks het intrekken van die verklaring, staat Shell, na zware politieke en maatschappelijke druk, garant voor de schade.

De ontdekking dat Shell de 403-verklaring in zijn jaarverslag had ingetrokken, is te danken aan de speurzin van twee verslaggevers van de economieredactie, Koos Schwartz en Jan Kleinnijenhuis. Vorig jaar aan het begin van de zomer vroegen zij zich af of de Nam wel voldoende reserves in huis had om alle schadeclaims, die in omvang snel toenamen, te kunnen betalen. 

Op 3 juni vorig jaar concludeerden zij, net als diverse andere media, dat de voorzieningen voor de aardbevingsschade bijzonder laag waren, gezien de te verwachten claims. Het eigen vermogen van de Nam was zelfs 'extreem laag' en de dividenduitkering aan Shell en ExxonMobil over 2016 was daarentegen 'extreem hoog' (89 procent van de winst).

Naar aanleiding van de recente relatief zware aardbeving in Zeerijp, besloten Schwartz en Kleinnijenhuis na te gaan wie er zou moeten betalen als de Nam niet aan haar verplichtingen jegens de Groningers zou kunnen voldoen. Ze namen opnieuw de eerste jaarrekening van de Nam over 2016 en jaarverslagen van Shell Nederland onder de loep.

Kleinnijenhuis stuitte in het jaarverslag van Shell Nederland op één cryptisch zinnetje dat vragen opriep: "The Company [Shell Nederland bv] has withdrawn the statement [de zogeheten 403-verklaring] as per 2 June 2017." Hij raadpleegde tal van deskundigen over wat de betekenis ervan was. Drie toonaangevende hoogleraren op het terrein van jaarrekeningen én ondernemings- en bestuursrecht, Hans Beckman, Steef Bartman en Herman Bröring, meenden dat Shell Nederland afstand had gedaan van zijn aansprakelijkheid ten aanzien van claims jegens de Nam die voortvloeien uit schikkingen of overeenkomsten.

Hun uitspraken en de reactie van Shell Nederland vormden de basis van het artikel van vorige week. De kop luidde: 'Shell zet dochter Nam op afstand'. Vervolgens klommen slachtoffers, belangenorganisaties en de politiek verbijsterd in de gordijnen. En terecht.

Shell Nederland heeft sindsdien, bij monde van directeur Marjan van Loon, diverse malen aangegeven dat Trouw het bij het verkeerde eind had of het niet had begrepen. Haar reacties, bijna dagelijks, hebben we steeds opgenomen in alle verhalen die we verder over deze zaak schreven. De teneur werd ook duidelijk: In de loop van de week deed Shell Nederland steeds meer water bij de wijn. "Wij staan garant voor de Nam. Dat dekt alles waar dat bedrijf voor aansprakelijk is", zei Van Loon ten slotte donderdag in de Tweede Kamer.

Ik ben wel benieuwd of zij ook tot die uitspraak was gekomen als Trouw dat zinnetje niet had ontdekt in het jaarverslag. Ik betwijfel het. Doorgaans is een heel leger van juristen bij dit soort zaken betrokken. Of Shell bewust de aansprakelijkheidsverklaring introk, zoals hoogleraar Bartman suggereerde, of niet, onschuldig was dat ene zinnetje zeker niet.

Lees ook:

Kan de Nam de aardbevingsschade in Groningen wel vergoeden? Doordat Shell afstand nam van zijn geplaagde dochter, is dat de vraag. Deskundigen stellen dat Shell mogelijk niet langer aansprakelijk is voor schikkingen die Nam treft.

Trouw-hoofdredacteur Cees van der Laan schrijft wekelijks over de discussies op de redactie en de keuzes van de krant. Hier vindt u andere artikelen van zijn hand.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden