OmbudsmanEdwin Kreulen

Dat de vlooienband geen acuut gevaar is voor de mens, gaat op internet verloren

null Beeld

Moet een verontrustend nieuwsbericht over gif in vlooienbanden op de website achteraf een verwijzing krijgen naar een later, genuanceerder artikel?

De kwestie

‘Vlooienband vergiftigt mensenhaar’ kopt de Trouw-voorpagina op 30 maart. Volgens het artikel bekeek Milieugroep Pesticide Action Network in een ‘oriënterend onderzoek’ haarmonsters van 21 mensen. Bij tien van hen werd de stof permethrin gevonden en drie monsters bevatten zoveel fipronil dat ze ‘chemisch afval’ zijn. De stoffen zijn verboden in de landbouw, maar niet als diergeneesmiddel of insectenbestrijder. Het online-stuk krijgt de kop: ‘Het vlooiengif voor kat en hond dringt door in het haar van het baasje’.

Daags hierop geeft de verslaggever nadere uitleg aan de hand van vier vragen waarin onder meer staat dat een kat met vlooienband probleemloos op schoot genomen kan worden, maar dat het na een huidbehandeling tegen vlooien bij dit huisdier wel verstandig is daar twee dagen mee te wachten. Een van de vragen luidt: ‘Hoe serieus moeten we dit onderzoek nemen?’ Hier stelt de dierenartsenvereniging dat ‘op het onderzoek nogal wat af te dingen is’: deze stoffen kunnen ook van anti-insectenmiddeltjes afkomstig zijn. Een hoogleraar milieu-ecologie maakt zich juist zorgen over de ‘stapeling’ van gif uit verschillende bronnen.

De standpunten

Op de redactie is enige discussie: had de uitleg er niet beter meteen bij gekund? Een lezer, tevens dierenarts, sluit hier krachtig bij aan, ze stelt dat de krant een onjuist beeld schetst. Volgens haar moet de redactie onder de onlineversie van het eerste stuk meteen een linkje laten zien naar het tweede stuk. Wie op internet zoekt naar Trouw-nieuws over de vlooienband, vindt inderdaad het eerste artikel, en vaak niet het tweede.

Onder online-artikelen staan op het moment van plaatsing uiteraard alleen linkjes naar eerder geplaatste artikelen. Het is niet gebruikelijk er later verwijzingen naar artikelen van latere datum aan toe te voegen. Technisch is het mogelijk, zegt de chef digitaal, maar hij aarzelt in dit geval. “Lezers zullen meestal begrijpen dat ze voor actueel nieuws op de website moeten kijken. In dit geval, waarbij het niet gaat om een feitelijke onjuistheid maar de redactie wel vindt dat een bericht meer nuance had moeten hebben, zou je als een soort ‘zachte correctie’ achteraf een verwijzing in een ouder artikel kunnen toevoegen.” Dat is volgens hem ter beoordeling van redacteur of hoofdredactie.

De kop ‘vlooienband vergiftigt mensenhaar’ mag aan de scherpe kant zijn, zegt de auteur van het stuk, het eerste nieuwsbericht bevatte voldoende informatie. “Het gaat om een eerste, inderdaad oriënterend onderzoek, deze zaken zijn immers nog niet uitgezocht. Het is begrijpelijk dat dierenartsen zeggen ‘het ligt niet aan onze middelen’. Maar er zijn al langer aanwijzingen voor die ‘stapeling’ van giftige stoffen. Ik vond het opvallend genoeg dat er blijkbaar ook in mensenhaar stoffen terechtkomen die bijna onmogelijk uit de landbouw kunnen komen.” Het tweede stuk beschouwt hij als een ‘servicestuk’, inclusief de vraag hoe serieus dit onderzoek genomen moet worden. “Ik had misschien kort in het eerste stuk ook kunnen aangeven dat dit nieuws niet direct betekent dat mensen hun katten niet op schoot kunnen nemen. Ook al sloeg die mededeling op het feit dat de middelen wettelijk zijn toegelaten. In het tweede stuk werd dat voorbehoud duidelijker.” De redacteur denkt dat mensen die op de site alleen het eerste bericht lezen, geen vertekend beeld krijgen. De kop is daar ook genuanceerder. “Toch vind ik het een goede suggestie om achteraf onder dat eerste stuk ook een linkje te plaatsen naar het latere service-stuk.”

Oordeel

Het zou in dit geval nuttig geweest zijn om onder het eerste onlineverhaal, dat mogelijk kattenbezitters wel erg veel angst aanjaagt, achteraf ook een verwijzing te plaatsen dat het gevaar serieus, maar niet acuut is. Zeker nu een internetzoektocht meestal alleen het eerste stuk oplevert. Maar deze aanpak is bewerkelijk en lijkt inderdaad een ‘zachte correctie’. Laat het een uitzondering blijven.

Als een krant een onderzoek tot voorpaginanieuws maakt en de volgende dag in vette letters de vraag stelt ‘hoe serieus moeten we dit onderzoek nemen?’ kan de lezer in verwarring raken. Nu de redactie met redenen oordeelt dat het onderzoek aardig nieuws oplevert en netjes meldt dat het om een eerste onderzoek gaat, zou ‘is er kritiek op het onderzoek?’ een betere formulerling zijn. Zo neemt de redactie ook zichzelf serieus. En de lezer.

In een eerdere versie van dit stuk stond abusievelijk dat permethrin en fipronil nog zijn toegestaan als onkruidbestrijder.

Lees ook:

Zijn Spaanse druiven echt slecht voor je gezondheid?

Moet de lezer na het eten van Spaanse druiven zich echt zorgen gaan maken? Onderzoek in opdracht van de krant liet anderhalf jaar terug zien dat er stoffen op groente en fruit zitten die daar niet horen.

Edwin Kreulen schrijft wekelijks een column als ombudsman van Trouw. Eerdere afleveringen vindt u hier. Wilt u hem een kwestie voorleggen? Mail dan naar ombudsman@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden