Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Cuba Libre-coalitie is nog ver weg

Opinie

Tom Louwerse en politicoloog aan de Universiteit Leiden

Rutte en Roemer samen op werkbezoek. © ANP

De SP en de VVD verschillen in de Kamer het vaakst van mening, blijkt uit hun stemgedrag. Moeilijk voor te stellen dat ze ooit samen gaan regeren.

De verkiezingscampagne wordt steeds vaker neergezet als een strijd tussen SP en VVD: Roemer óf Rutte. Bij de coalitieonderhandelingen zouden de twee partijen elkaar echter best eens kunnen vinden: Roemer én Rutte. Zo betoogt althans Hans Goslinga (Trouw, 23 juni), die erop wijst dat de grote tegenstellingen tussen socialisten en liberalen zijn verdwenen. Wie echter kijkt naar het parlementaire stemgedrag van SP en VVD ziet dat de zogenoemde Cuba Libre-coalitie op dit moment weinig realistisch is: SP en VVD stemmen maar weinig hetzelfde.

In het huidige gefragmenteerde politieke landschap kun je vrijwel geen enkele coalitie vooraf uitsluiten. De vraag is echter hoe waarschijnlijk samenwerking tussen socialisten en liberalen is. Goslinga wijst erop dat internationaal gezien de strijd tussen het liberaal-democratische Westen en het communistische blok is beslecht. In Nederland zijn SP en VVD het over de basiswaarden van de democratie eens. In die zin is een coalitie tussen de partijen niet bij voorbaat uitgesloten.

Zwakke basis
Toch lijkt overeenstemming over democratische waarden een nogal zwakke basis voor succesvolle regeringssamenwerking. Er moet ook in inhoudelijke zin iets te regeren zijn. Er wordt wel gewezen op de samenwerking van SP en VVD in de provincies Noord-Brabant, Zuid-Holland en een aantal gemeenten. Hans Wiegel bracht de partijen in Noord-Brabant bij elkaar en was daarbij positief over hun constructieve houding. Dat geeft aan dat de socialisten best bereid zijn tot compromis en coalitievorming, maar de thema's die regionaal spelen zijn anders dan de landelijke strijdpunten. Juist op belangrijke sociaal economische onderwerpen die op nationaal niveau spelen, staan SP en VVD lijnrecht tegenover elkaar.

Als het stemgedrag in de Tweede Kamer enige indicatie biedt voor de perspectieven op inhoudelijke samenwerking, lijkt een Cuba Libre- coalitie ver weg. Uit cijfers die ik samen met collega Simon Otjes verzamelde, blijkt dat SP en VVD in de periode juni 2010 tot mei 2012 slechts in 33 procent van de gevallen hetzelfde stemden. Met geen enkele partij stemde de SP zo weinig mee als met de VVD. De VVD stemde nog iets minder vaak samen met de PvdD (31 procent), maar het beeld is helder: de partijen vinden elkaar niet vaak.

Kabinet-Balkenende IV
De relatief geringe overeenstemming was overigens ook te zien tijdens het kabinet-Balkenende IV, toen SP en VVD allebei in de oppositie zaten. Ze stemmen dus niet alleen anders omdat de één regeringspartij is en de ander niet, maar juist ook omdat ze het vaak met elkaar oneens zijn. Parlementair stemgedrag laat over het algemeen een duidelijke tegenstelling tussen links en rechts zien, met SP en VVD aan de verschillende uiteinden.

De SP en VVD kunnen het op een aantal onderwerpen wel iets beter vinden. Zo stemmen ze in ruim 50 procent van de gevallen samen als het gaat om onderwerpen op het gebied van recht en bestuur. Dat zijn echter onderwerpen waarop alle partijen het vaker eens zijn. Op een onderwerp als migratie en integratie stemmen VVD en SP juist weer minder vaak dan gemiddeld samen (21 procent). Ondanks het feit dat de SP soms wordt gezien als een meer behoudende, nationaal georiënteerde linkse partij, maakt zij in het parlement dus heel andere keuzes dan de VVD.

Brussel
Partijen kunnen natuurlijk van mening veranderen, bijvoorbeeld door de financieel-economische crisis. Van toenadering tussen VVD en SP is daarbij echter weinig te merken. Hoewel beide partijen vrij kritisch tegenover 'Brussel' staan, zijn hun oplossingen voor de eurocrisis tegenovergesteld. De SP geeft de financiële markten de schuld en wil een einde maken aan de 'neoliberale' politiek in Europa, terwijl de VVD juist veel verwacht van sterkere markten en het 'op orde brengen' van de overheidsfinanciën.

Het is moeilijk voor te stellen dat deze verschillen tijdens de kabinetsformatie overbrugbaar blijken. Dat Paars erin slaagde om sociaal-democraten en liberalen bij elkaar te brengen, is allesbehalve een garantie op herhaald succes. De verschillen tussen SP en VVD nu lijken groter dan de verschillen tussen PvdA en VVD toen.

Bij Paars speelde bovendien het verlangen naar een regering zonder CDA een rol, ook om een aantal hervormingen op ethisch vlak door te voeren. Het is onduidelijk welke 'bonus' SP en VVD zouden krijgen in ruil voor het overbruggen van hun sociaal-economische verschillen. Regeren willen ze allebei, maar het ligt niet voor de hand dat SP en VVD dit samen zullen doen.

Lees verder na de advertentie

 
Succes in het verleden (Paars) is geen garantie voor de toekomst

Deel dit artikel