Opinie

Creëer nieuw bos met kleinschalige bewoning

Beeld ThinkStock

Op de natuur en open ruimte moeten we zuinig zijn. Maar toch is het mogelijk te bouwen in het groen, betoogt Guido Enthoven, oprichter van Instituut Maatschappelijke Innovatie.

De komende jaren zijn er 80.000 extra woningen per jaar nodig om te voorzien in de groeiende vraag. Minister Ollongren pleitte er onlangs voor om de bouwinspanningen op te voeren. Daarbij zou het ook mogelijk moeten worden om te ‘bouwen in het groen’. 

De reacties daarop waren voorspelbaar en deels terecht. Nederland is nu al een dichtbebouwd land. Op de natuur en open ruimte moeten we zuinig zijn. Tegelijkertijd is het goed met een open blik naar dit vraagstuk te kijken. Zou het mogelijk zijn om beide doelen, nieuwe woningen en nieuwe natuur, te combineren?

Bij de uitbreiding van de woningvoorraad is bijzondere aandacht nodig voor starters- en ouderenwoningen en het verduurzamen van woningen, aldus het regeerakkoord van Rutte III. Het aandeel eenpersoonshuishoudens is groot in Nederland en tegelijkertijd bestaan er amper woningen voor deze groep. 

Volgens Platform 31 zijn tiny houses een interessante aanvulling op de bestaande woningvoorraad in het licht van de demografische trends. Tiny houses zijn relatief gemakkelijk te verplaatsen, zijn vaak 100 procent off-grid (net-onafhankelijk) te gebruiken, aardgasvrij en volledig zelfvoorzienend en kunnen dus eenvoudig worden bewoond op plaatsen waar infrastructuur ontbreekt. Enkele tientallen gemeenten experimenteren met dergelijke vormen. De ecologische voetafdruk van deze woningen is zeer gering.

Bos meest populair

Nederland moet de komende jaren ook grote stappen zetten op het gebied van klimaatbeleid. Een deel van de oplossing wordt gezocht in het domein van agro en natuur. Bos en hout dragen bij aan klimaat, recreatie, waterretentie en biodiversiteit. Bossen zijn de longen van de wereld en zijn een vorm van bovengrondse CO2-opslag. Uit onderzoek van het Wageningen Universiteit en Researchcentrum WUR blijkt dat bos van alle landschapstypen het meest populair is onder Nederlanders. Mensen die een laag rapportcijfer geven voor het landschap rond hun directe woonomgeving willen vooral meer bos.

Inmiddels zijn er verspreid over het land een reeks initiatieven gestart gericht op het realiseren van (voedsel-) bossen in combinatie met tiny houses. Provinciale en lokale overheden zullen in hun bestemmingsplannen functiecombinatie mogelijk moeten maken. De nieuwe Omgevingswet biedt aanknopingspunten omdat deze maatschappelijke initiatieven wil stimuleren. Daarbij kunnen overheden zeker eisen stellen op het gebied van maatschappelijke inpassing; de nieuwe vormen van bebouwing moeten passen in het gewenste beeld van het landschap. 

Overigens laten de ontwikkelingen op het gebied van tiny houses juist ook pareltjes van bouwkundig ontwerp en architectuur zien die de kwaliteit van het landschap sterk vergroten.

Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen hebben op dit moment ruim 400.000 hectare grond in eigendom buiten het bebouwd gebied en buiten het Natuurnetwerk. Deze grond wordt nu voor een groot deel verpacht aan boeren. Een kwart van de agrarisch ondernemers zal de komende tien jaar zijn bedrijfsactiviteiten beëindigen, wegens gebrek aan bedrijfsopvolgers. 

Stoppende boeren willen graag hun land in eigendom houden. Indien de komende decennia 5 procent van deze grond wordt omgezet in bos, leidt dit tot een forse uitbreiding van het bosareaal. In combinatie met vormen van (kleinschalige) bewoning worden overheden, en daarmee de belastingbetaler, daar ook financieel wijzer van.

Een recente studie voor de ministeries van LNV en EZK wijst uit dat op deze manier 20.000 hectare nieuw bos kan worden gecreëerd in combinatie met 60.000 tiny houses. In een cirkel van 15 kilometer rond de steden zal dit voorzien in een grote maatschappelijke behoefte, aan wonen én aan groen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden