OpinieHet nieuwe coronavirus

Coronapaniek in Nederland? Welnee

Politiek, wetenschap en media discussiëren genuanceerd over Covid-19. Er is ruimte voor zorgen, onzekerheid en debat. De burger lijkt deze klassieke instituties te vertrouwen, stelt socioloog Christian Bröer vast.  

De laatste weken is er kritiek op de ­omgang met de verspreiding van het coronavirus in Nederland. Die zou ­paniekerig zijn. Die kwalificatie lijkt mij onterecht. De omgang met de dreigende pandemie toont eerder hoe veerkrachtig een aantal instituties is.

Laten we zeggen dat sociale paniek een plotselinge golf van angstig gedrag van grote aantallen mensen is, waarbij die mensen elkaar opstuwen in dat ­gedrag. Een goed voorbeeld is een run op banktegoeden bij een economische crisis, waardoor de crisis juist verergert. De schade ontstaat mede door de ­paniekreactie zelf.

Is de manier waarop we in Nederland omgaan met Covid-19 in die zin paniek? Er is een run op hygiëneproducten en op lang houdbaar voedsel. De rijen bij de drogisterijen leken mij echter korter dan die bij een oliebollenkraam op ­Oudejaarsdag en niemand werd ­geschaad. Bovendien werd dit hamstergedrag meteen ook publiekelijk aan de orde gesteld en daardoor wellicht ­geremd. Is er niet te veel media-­aandacht dan? ‘Te veel’ suggereert dat er een maatstaf is, bijvoorbeeld het aantal doden: hoe meer doden, hoe meer aandacht. Maar het is in dit geval juist niet zeker hoe groot het aantal doden kan worden en media-aandacht kan helpen om slachtoffers te voorkomen.

Praten over paniek kan helpen om, jawel, paniek te voorkomen  

Ook is er nauwelijks media-aandacht voor samenzweringstheorieën en nepnieuws, die toch zouden floreren in ­tijden van paniek. Het valt dus mee met de paniek, maar het is wel nuttig dat we er in die termen naar kijken. ­Praten over paniek relativeert de dreigende pandemie en kan zo helpen om, jawel, paniek te voorkomen.

Meer in het algemeen zijn de ­klassieke instituties opmerkelijk veerkrachtig rondom Covid-19: politiek, ­wetenschap, zorg en media nemen behoedzaam de leiding, er is ruimte voor zorgen, onzekerheid en debat. Vooralsnog lijkt het erop dat veel burgers vertrouwen opbrengen voor deze aanpak en het risico op besmetting inpassen in hun leven. Sommigen hamsteren wat, anderen gaan naar de vakantiebeurs, maar wel met een mondkapje op zak.

In Nederland en in andere verzorgingsstaten is de laatste jaren steeds meer verantwoordelijkheid van de ­politiek naar burgers doorgeschoven. Bij Covid-19 zien we een andere tendens: politiek, wetenschap en zorg ­nemen verantwoordelijkheid voor het collectief. Dat lijkt mij de goede ­richting, ook voor andere, wellicht meer urgente problemen.

Lees ook:

Met een beetje virusangst is niks mis

Onrust vanwege een virus slaat al snel om in paniek. Hoe kan de overheid de burgers rustig houden, zonder hen in de val van relativering te laten trappen? De weg van het gezonde verstand staat vol beren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden