null

OpinieGezondheid

Corona bewijst het: investeren in vaccinatiebeleid loont echt

Beeld Trouw

Door misplaatste zuinigheid van de overheid lopen Nederlanders onnodig risico op infecties die met vaccinaties te voorkomen zijn.

Dat betogen Ted van Essen, voormalig huisarts en voorzitter Nederlandse Influenza Stichting, Maarten Postma, hoogleraar Global Health Economics, UMCG & RUG en Jan Wilschut, emeritus-hoogleraar Moleculaire Virologie, Universitair Medisch Centrum Groningen. We moeten weer investeren in innovatief vaccinatiebeleid.

De coronapandemie heeft ons de enorme waarde van vaccinatie geleerd. Dat we steeds meer grip krijgen op het virus komt doordat in no-time effectieve vaccins zijn ontwikkeld. De snelle ontwikkeling en toepassing van coronavaccins moet model staan voor een innovatief vaccinatiebeleid.

Dankzij vaccins zijn in de afgelopen decennia miljoenen mensen beschermd tegen infectieziekten als polio, difterie, tetanus, kinkhoest en griep. Ooit – rond de eeuwwisseling – was Nederland vaccinland bij uitstek. Die voorsprong op andere landen zijn we door gebrek aan innovatie kwijtgeraakt, waardoor we nu in de Europese achterhoede bungelen.

Gezondheidswinst

Al in 2013 waarschuwde de Gezondheidsraad dat er gezondheidswinst blijft liggen, doordat nuttige vaccins niet of nauwelijks worden ingezet. Nederlanders lopen hierdoor onnodig risico op infecties die te voorkomen zijn. Met die waarschuwing is vrijwel niets gebeurd.

Nederland had altijd de hoogste vaccinatiegraad tegen griep, maar die voorsprong is tenietgedaan. Te lang gingen we ervanuit dat het meesturen van een foldertje voldoende was om de doelgroep te informeren. Ook zijn we het enige land in Europa dat de griepprik voor zwangere vrouwen nog niet heeft ingevoerd, terwijl de WHO dat al in 2012 adviseerde. Daarnaast lopen we achter bij vaccinatie tegen pneumokokken, een infectie die het meest voorkomt bij kinderen onder de vijf en bij ouderen. Voor ouderen is de pneumokokkenprik vorig jaar pas ingevoerd voor de hoogste leeftijden. Ook wordt bij ouderen niet het nieuwste, verbeterde, vaccin gebruikt, en bij kinderen een vaccin met een minder brede dekking dan het vaccin dat in verreweg de meeste andere landen wordt gebruikt.

Toevoegen aan het Rijksvaccinatieprogramma

Ook door vaccinaties toe te voegen aan het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) kunnen we aanzienlijke gezondheidswinst boeken. Neem meningokokken, die net als pneumokokken ernstige ziekte kunnen veroorzaken. Daartegen zijn goede vaccins beschikbaar, die echter niet volledig zijn opgenomen in het RVP. Zo ook bij het rotavirus. In Nederland belanden jaarlijks 2500 tot 5000 kinderen met uitdrogingsverschijnselen door rotavirus gastroenteritis in het ziekenhuis, van wie er vijf tot zeven aan de ziekte bezwijken. Er zijn effectieve en veilige rotavirusvaccins beschikbaar, maar in Nederland niet ingevoerd.

De overheid lijkt de kosten van een vaccin belangrijker te vinden dan de kwaliteit. Anders dan vergelijkbare landen kiest Nederland veelal voor het goedkoopste vaccin, terwijl er betere beschikbaar zijn. Zo zijn er voor griep al enkele jaren nieuwe vaccins beschikbaar, die niet alleen bredere bescherming bieden, maar vaak ook kosteneffectief zijn.

Investeer in preventie

Wij roepen het nieuwe kabinet dan ook op om te investeren in preventie door innovatief vaccinatiebeleid, dat niet langer penny wise, pound foolish is. Nederland geeft nu ongeveer 0,014 procent van het bruto binnenlands product uit aan vaccinaties, circa 6 euro per Nederlander. Dat is weinig in vergelijking met andere landen. Duitsland geeft hiervoor ongeveer 16 euro per inwoner uit. Relatief zijn de kosten van het RVP zeer beperkt: iets meer dan 1 procent van het totale zorgbudget.

Voor coronavaccins is (terecht!) kosten noch moeite gespaard. Met een geringe investering belandt Nederland ook bij andere ziekten die met vaccins te voorkomen zijn in de Europese vaccinatievoorhoede. Dit schreven de Initiatiefgroep Preventieakkoord en de SER in een brief aan de informateur: “Bekijk welke effectieve vaccins sneller en beter bij doelgroepen kunnen worden ingezet (…) gekoppeld aan een effectieve informatie- en kennisoverdracht”.

Haal vaccineren weg bij huisarts

Ook de organisatie kan beter: haal vaccineren weg bij de huisarts en breng het onder bij de GGD. Corona heeft laten zien dat de GGD’s hiervoor prima toegerust zijn. De huisarts kan zich dan volledig concentreren op zijn of haar kerntaak: poortwachter van de gezondheidszorg, waardoor iedere patiënt de juiste zorg op de juiste plaats krijgt.

Lees ook:

Voor het eerst sinds vijf jaar méér vaccinaties: ‘Verschuiving van maatschappelijk debat’

Voor het eerst in jaren stijgt het aantal kinderen dat wordt ingeënt. Met name de baarmoederhalskankerprik voor meisjes zit in de lift. RIVM-woordvoerder Hans van Vliet: ‘We komen van de rand van de afgrond.’

Den Haag gaat inenten stimuleren met eigen prikactie

De gemeente Den Haag houdt vanaf maandag een speciale vaccinatieweek voor de kinderen in de stad. Die moet de inwoners bewuster maken van het belang van inentingen, voor zichzelf en indirect voor anderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden