null

OpinieEuropa

Conferentie over de toekomst van Europa? Weggegooid geld

Deze week ging de Conferentie over de toekomst van Europa van start. Burgers mogen meediscussiëren. Een hopeloze exercitie, vindt Rob Boudewijn, docent Europese studies aan de Thorbecke Academie.

Afgelopen zondag 9 mei, op de dag van Europa, werd de Conferentie over de toekomst van de Europese Unie officieel gelanceerd. Die conferentie heeft als doel om het komende jaar de burgers te betrekken bij de discussie over de voortgang en richting van het Europese integratieproject. Een hopeloze exercitie, die juist kan leiden tot het tegendeel.

In de eerste plaats omdat al op voorhand is vastgesteld dat de conferentie niet tot een verdragswijziging of nieuw verdrag mag leiden. De conferentie zal dus niet meer opleveren dan holle frasen, zoals dat de EU een wereldspeler moet worden en groener en inclusiever moet zijn.

Electoraal gewin

Ten tweede is de vraag over richting en voortgang al vaker aan de burgers voorgelegd in de vorm van referenda. De uitkomst is bekend: altijd won het nee-kamp. Anti-EU-campagnes vol halve waarheden tot ­keiharde leugens wonnen het van de nuchtere feiten. Aan de vooravond van het referendum over de associatie-overeenkomst met ­Oekraïne, stelde het nee-kamp dat dit tot toetreding van dit land tot de EU zou leiden, hoewel de overeenkomst daaraan geen enkel woord wijdt.

Politici weten dat een anti-EU-stem electoraal gewin kan opleveren, zie brexit. Uit weloverwogen eigenbelang zullen weinig politici daarom een positief beeld van de EU neerzetten. Immers, impopulaire maatregelen kunnen weggezet worden als ‘de schuld van Brussel’.

Een derde bezwaar is dat de conferentie wordt gepresenteerd als een burgerinitiatief, waarbij geluisterd wordt naar de stem van het maatschappelijke middenveld. Niets is minder waar. Het idee voor de conferentie is ­afkomstig van een kleine EU-elite. Vermoedelijk heeft een overgrote meerderheid van de burgers nog nooit gehoord van de conferentie en zal de komende discussie vooral in een kleine kring van EU-watchers onderwerp van gesprek zijn.

De conferentie is niet alleen een van bovenaf opgelegd initiatief, maar, gaat ook voorbij aan initiatieven die potentieel waardevoller kunnen zijn. Waarom moet iedere Nederlandse scholier volgens onze regering in ieder geval een keer de Tweede Kamer bezocht hebben om de parlementaire democratie te begrijpen, maar komt het woord EU niet voor in het curriculum van het voortgezet onderwijs?

Juist de generatie van de 21ste eeuw is zich goed bewust van de mogelijkheden die de EU kan bieden. Waarom hun opinie dan niet gevraagd over de toekomst van Europa, bijvoorbeeld in de vorm van een essaywedstrijd? Dit zou ongetwijfeld hebben geleid tot meer praktische vergezichten dan nu het geval is.

Plan negeert bestaande kanalen

Echter, het grootste bezwaar tegen deze 200 miljoen euro kostende conferentie is dat het bestaande kanalen negeert. Welk Europa we willen, is al vaak vastgesteld in opiniepeilingen, de media, debatten, alsmede in analyses van denktanks.

De EU heeft daarnaast ook haar eigen opinie-instrument: de Euro­barometer. Hierin geven tienduizenden burgers met behulp van een vragenlijst aan welke kant het op moet met Europa.

Tot slot wordt het belangrijkste kanaal, het Europees Parlement, door de conferentie aan de zijlijn ­geparkeerd. Net als referenda ondergraaft de conferentie de democratische bevoegdheden van dit enige rechtstreeks gekozen instituut van de EU.

Beter was het geweest om het debat over de toekomst van de EU tot hét centrale thema voor de verkiezingen van het Europarlement in 2024 te maken. Want alleen het Europees Parlement heeft de legitimiteit én de macht om de stem van de burger in het toekomstdebat te vertegenwoordigen.

De conferentie is dus bedoeld om de burgers bij Europa te betrekken, maar door de vrijblijvende uitkomsten, het elitaire karakter, het enorme budget en de duplicatie van bestaande communicatiekanalen, kan het juist tot het tegenover­gestelde leiden: munitie voor ­eurosceptici.

Lees ook:

En nu mag de burger zeggen hoe het verder moet met de Europese Unie

Lange tijd was de Conferentie over de Toekomst van Europa een speeltje van EU-diehards, maar nu is het toch echt de bedoeling dat burgers het hoogste woord gaan voeren over de beoogde hervorming van de EU.

De burger heeft het voor het zeggen op EU-volksraadpleging in Straatsburg

Na een lange en moeizame voorbereiding komt de Conferentie over de Toekomst van Europa uit de startblokken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden