Column

Code oranje

"Ik word niet erg vrolijk van de huidige discussie over de kosten van ons koninklijk huis." Beeld anp

Als jongen heb ik mijn vader één keer zien huilen. Het gebeurde op 31 januari 1980 en ik begreep er niets van. We zaten met z'n tweeën in de huiskamer, als ik me goed herinner, en via de radio hadden we zojuist gehoord hoe koningin Juliana haar aftreden bekendmaakte - mijn vaders ogen vulden zich met tranen.

Bij mijzelf kwam het huilen pas vier maanden later, op kroningsdag, toen ik met een vriend de bus naar Amsterdam pakte om het krakersoproer mee te maken, en daar het nodige traangas te verduren kreeg. Ik weet nog goed hoe we aan het einde van de dag verdwaasd naar het Amstelstation liepen, vergezeld door een jongen die met zijn cassetterecorder de soundtrack van de revolutie verzorgde. 'The times they are a-changin', zong Bob Dylan.

Het is lang geleden, en ik laat de bus naar de revolutie tegenwoordig gewoon voorbij rijden, maar van het sentiment voor de monarchie begrijp ik nog steeds niet veel. Dat de Oranjes van oudsher gelden als 'door God gegeven' (SGP-program) heeft me altijd verbaasd: het leidt ertoe dat de meest rechtzinnige types, zwerend bij een mythisch 'drievoudig snoer' tussen God, Nederland en Oranje, zich ontpoppen als bewonderaars van een corrupte schuinsmarcheerder als prins Bernhard.

En ik snap evenmin dat zelfs loepzuivere democraten een systeem verdedigen waarin mensen een staatsrechtelijke functie toegewezen krijgen op grond van hun geboorte, in plaats van hun capaciteiten. Ik wil best geloven dat de romantische symboliek van paleis, koets en kroon zijn charme kan hebben, maar zelf mis ik het talent om erdoor betoverd te raken.

Tekst loopt door onder afbeelding.

Prinses Juliana en prins Bernhard tijdens hun verloving op 8 september 1936. Beeld anp

Kinderachtig

Dat betekent echter niet dat ik erg vrolijk word van de huidige discussie over de kosten van ons koninklijk huis. Dat is nu net het minst relevante en meest kinderachtige aspect van de hele kwestie, alsof het gaat om de centen, in plaats van de democratische beginselen. Waarbij de Oranjes zelf misschien wel het meest kinderachtig zijn geweest, als we de geheime documenten van RTL mogen geloven, door indertijd te vragen om stiekeme compensatie voor de vermogensbelasting die ze sinds 1973 moeten betalen.

Dat dat mogelijk is geweest, zegt veel over de kramp waarin de politiek schiet zodra het om de monarchie gaat - deuren gaan dicht, ramen worden gesloten, deals worden geschreven met onzichtbare inkt, geldstromen weggewerkt onder de post 'incidentele kosten'.

En die kramp leidt tot acties die pas echt erg zijn - er zijn verschillende voorbeelden, maar ik ben nog altijd ontdaan van de arrestatie van Daniël Rey Piuma, een dag voor de bruiloft van Willem-Alexander en Máxima Zorreguieta. Rey Piuma, die afgelopen zomer overleed, droeg een bord bij zich met foto's die hij zelf ooit maakte van de dodelijke slachtoffers van het Argentijnse militaire regime, waar Zorreguieta deel van uitmaakte. Piuma werd veertien uur vastgezet, zes uur verhoord en veroordeeld tot een boete die pas in hoger beroep ongedaan werd gemaakt. Het gerechtshof achtte zijn protest 'vergeeflijk'. Om te huilen, vind ik dat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden