Stevo Akkerman Beeld Trouw
Stevo AkkermanBeeld Trouw

Column

China is voor mij een optelsom van tegenstrijdigheden

Stevo Akkerman

Ik schrijf deze column nog in Nederland, maar als u dit leest zit ik in China, iets dat ik eigenlijk niet durf te zeggen zonder er ‘deo volente’ aan toe te voegen.

Ik ben er een paar keer eerder geweest, maar dat betekent niets, het land is voor mij nog steeds ‘een raadsel, gehuld in een mysterie binnen een geheimenis’, om de woorden van Churchill over Rusland aan te halen.

China is een optelsom van tegenstrijdigheden en het is niet eenvoudig te bepalen wat van die som de juiste uitkomst is. Is het de hoop, vanwege de spectaculaire economische vooruitgang van de afgelopen decennia? Of is het de wanhoop, vanwege het uitblijven van fundamentele vrijheden, gesymboliseerd door de dood in gevangenschap van Nobelprijswinnaar Liu Xiaobo en door opgeblazen kerken? Hoe weeg je zulke dingen tegen elkaar af?

De Singaporese denker Kishore Mahbubani, die ik interviewde in de reeks van niet-Europeanen over Europa, wist het antwoord wel. “Wat telt zwaarder”, vroeg hij retorisch, “het lot van de één of het lot van de 1,3 miljard?” Ik beweerde nog dapper dat de vrijheid van het individu nooit los kan worden gezien van die van het volk, maar Mahbubani – die vindt dat het Westen moet ophouden andere landen te beleren – dacht een heel andere kant op: als in China pardoes de democratie uitbrak, zou het volk een nog veel nationalistischer leider kiezen dan Xi Jinping, zei hij, en dat zou noch voor de Chinezen noch voor de wereld goed zijn.

Daar zat wat in, temeer nu de Verenigde Staten zich onder Donald Trump terugtrekken als ­dominante internationale macht. “Niet eerder maakte China een moment mee dat het zoekt naar een grotere rol in de wereld, terwijl Amerika die rol juist op wil geven”, schreef China-kenner Evan Osnos in The New Yorker.

Factor van betekenis

Lange tijd heeft China de rol van de underdog gekoesterd. Het moest herstellen van koloniale agressie, Japanse bezetting en communistische verschrikkingen van eigen makelij en had genoeg aan zichzelf. Het was een wonder dat onder Deng Xiaoping honderden miljoenen uit de armoede werden getild, al trof ik drie jaar geleden op het platteland van de provincie Anhui nog bejaarden die leefden in kille soberheid en moesten rondkomen van een pensioen van 8,50 euro per maand. Een herinnering aan het feit dat de Chinese machthebbers nog altijd de nodige problemen hebben op te lossen in eigen land. Maar dat neemt niet weg dat China de last van het verleden langzaam maar zeker van zich afschudt en zich internationaal steeds meer laat gelden als een factor van betekenis.

Bij mijn reis in 2015 werd ik op de universiteit van Nanjing voor een collegezaal studenten gesleept om te vertellen hoe Europa via de EU de eeuwige vijandschap tussen Frankrijk en Duitsland had doorbroken; misschien zouden China en Japan daar iets van kunnen leren. En nu ben ik in Peking om met Zhou Hong, lid van de Chinese Academie van Sociale Wetenschappen, te spreken over hoe China tegen Europa aankijkt.

U leest daarover later meer. Deo volente.

Lees ook:

Het Westen heeft de wereld twee eeuwen gedomineerd, maar die tijd is voorbij, zegt de Singaporese denker Kishore Mahbubani. En Europa moet zich aan dat feit leren aanpassen.

Lees hier meer columns van Stevo Akkerman

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden