Commentaar

Chantage zorgt voor Europese zwakte

De Europese Unie wil graag een wereldmacht van formaat zijn, en dan het liefst een wereldmacht die normen en waarden, en vooral mensenrechten hoog in het vaandel heeft staan. Tegelijk wil de EU - bekend toch om het eindeloze gedebatteer over soms onnavolgbare compromissen- ook daadkracht uitstralen. Want het tasten naar compromissen mag intern misschien werken, zonder daadkracht en assertiviteit wordt het heel moeilijk om serieus genomen te worden in een wereld die steeds meer op een mondiaal schoolplein lijkt, bevolkt door opgeschoten jongens met een grote mond.

Wat betreft al deze ambities was het een slechte week voor de EU. Al sinds augustus proberen de lidstaten één lijn te trekken tegenover president Loekasjenko van Wit-Rusland, die via door fraude en geweld getekende verkiezingen nog weer langer aan de macht denkt te kunnen blijven, bovenop de 26 jaar dat hij de baas al is. De Europese reactie was in eerste instantie voorzichtig, met verbale steun voor de honderdduizenden Wit-Russen die de straat op gingen om tegen Loekasjenko te protesteren, en afkeuring voor het geweld dat werd gebruikt om het protest te smoren. Ook besloten de EU-landen de uitslag van de verkiezingen niet te erkennen. Met het oog op de mensenrechten allemaal heel verstandig en terecht, en in lijn met waar de EU voor zegt te staan.

Doorpakken

Nu de situatie in Wit-Rusland in een patstelling is veranderd, met een bevolking die blijft protesteren en een president die van geen wijken weet, wil de EU doorpakken: sancties moeten er komen, tegen mensen uit het regime. Na overleg hadden de ministers van buitenlandse zaken er maandag een klap op moeten geven.

Maar dat liep anders, doordat er één lidstaat dwars lag. Cyprus wilde alleen sancties tegen Wit-Rusland steunen, als er ook sancties zouden komen tegen Turkije, dat in Cypriotische wateren naar gas zoekt. Omdat de lidstaten vetorecht hebben op het gebied van sancties, ging het feest niet door en maakte Europa wederom een zwakke indruk op het internationale toneel. 

Gelijke monniken

Het is op zich begrijpelijk dat Cyprus zijn poot stijf hield: gelijke monniken, gelijke kappen vinden ze in Nicosia - en Ankara kan er wat betreft rechtenschendingen inderdaad ook wat van. Aan de andere kant werkt het zo niet in de internationale politiek: als elke lidstaat de ene kwestie aan de andere kan koppelen als het in het eigen belang uitkomt, dan kan Europa nooit spijkers met koppen slaan, en dus nooit als een eenheid naar buiten treden. In de wereld van nu kunnen de Europeanen zich dat eigenlijk niet veroorloven. Daarom is het oude idee van de vorige Commissievoorzitter Juncker, om het vetorecht in dit soort sanctiezaken af te schaffen, zo gek nog niet. Europa moet zich in buitenlandse zaken niet intern laten chanteren.

In het Commentaar leest u de mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden