Opinie

Brengt zakenman Trump ons vrede met Noord-Korea?

Proef met een intercontinentale raket in Noord-Korea, 2017.Beeld AP

Donald Trump profileert zich graag als dealmaker, als geslaagd zakenman, zegt Michiel Hoogeveen, politicoloog aan de VU. Als hij dat imago weet waar te maken, kan hij succesvol zijn in de onderhandelingen met Noord-Korea.

Het Noord-Koreaanse kernwapenprogramma is onderhandelbaar. Die handreiking aan de VS is het resultaat van een heropende dialoog tussen Noord-Korea en Zuid-Korea. Dat de top tussen Moon Jae-in en Kim Jong-un van eind april een succes zou worden, stond van tevoren vast. Maar over de uitkomst van de top tussen de Amerikaanse president Trump en Kim, volgende maand, bestaan nog twijfels. Volgens critici zal Noord-Korea vroeg of laat vals spelen.

Amerika heeft slechte herinneringen aan het agreed framework, de deal van president Clinton uit 1994. Die zou Noord-Korea de tijd en middelen hebben gegeven nucleaire wapens te ontwikkelen, terwijl dat juist niet de bedoeling was.

Maar Noord-Korea speelde niet zomaar vals. De schuld kan gelijkelijk verdeeld worden. Na de Koude Oorlog was de verwachting dat Noord-Korea, net als de rest van het communistisch blok, niet anders kon dan hervormen. Zo niet, dan zou het regime imploderen. China en de Russische Federatie haalden de banden met het Westen aan en Zuid-Korea werd door beide landen erkend. Maar Noord-Korea bleef achter in deze vaart der volkeren en keerde in zichzelf. Het regime zag maar één optie: overleving door nucleaire afschrikking.

Nucleaire ontmanteling

En toen kwam Clintons agreed framework. Noord-Korea zou instemmen met het bevriezen en uiteindelijk ontmantelen van het nucleaire programma in ruil voor normalisatie van de betrekkingen én de levering van twee, voor wapenproductie ongeschikte, lichtwaterreactoren. Die moesten het verlies aan kernenergie compenseren bij sluiting van de reactoren die de Amerikanen niet vertrouwden. Tot die tijd, zo was de belofte, zou Noord-Korea 500.000 ton olie per jaar krijgen.

Vooral neoconservatieve politici toonden zich kritisch. De deal zou Noord-Korea enkel wortels voorhouden en geen stok. Een maand na de ondertekening behaalden de Republikeinen een meerderheid in het Congres en werd de bouw van lichtwaterreactoren uitgesteld, de beloofde olie kwam zelden op tijd.

In 1997 begonnen de Noord-Koreanen te klagen. Diplomaat Robert Gallucci waarschuwde: als de VS niet levert, mislukt de deal. Het bleek al te laat. De nucleaire activiteiten werden stiekem hervat. Toen de VS erachter kwamen, was er geen weg terug. De eerste nucleaire test volgde in 2006.

Zakelijke aanpak

Trump moet lessen trekken uit dit verleden. In zijn campagne profileerde hij zich als niet-politicus en meester in de art of the deal. Clinton, Bush en Obama zette hij weg als ineffectieve zwakkelingen. In 1999 zei hij al: "De Noord-Koreanen lachen ons uit, maar ik zou serieus met ze onderhandelen."

Die zakelijke aanpak zou kunnen werken. Het grote probleem van het agreed framework was beloning van slecht gedrag: Noord-Korea kreeg economische steun voor ontmanteling van een nucleair programma dat nooit had mogen bestaan. Trump moet de Noord-Koreanen in de gelegenheid stellen hun eigen geld te verdienen nadat zij de kernwapens hebben opgegeven.

Toen ik de Pyongyang International Trade Fair in 2017 bezocht, vertelden Noord-Koreanen me dat ze volwaardig willen meedraaien in de wereldeconomie. Onder Kim Jong-un schoten grijze en zwarte markten als paddenstoelen uit de grond. Westerse investeringen in zulke economische hervormingen zullen de levensstandaard verhogen en de mensonterende omstandigheden verbeteren. Dan kunnen de Noord-Koreanen, via handel, in contact treden met het buitenland.

Dit kost tijd. Noord-Korea geeft het nucleaire programma niet op zonder concrete veiligheidsgaranties. Net als Trump gaat Kim Jong-un in de onderhandelingen tot het uiterste. Het is aan Trump om te laten zien dat hij de succesvolle zakenman is die hij claimt te zijn.

Lees ook: Waarom Trump een flinke gok neemt door te praten met Noord-Korea

Donald Trump neemt een flinke gok door toe te stemmen in een ontmoeting met Kim Jong-un. Wordt dit de grote doorbraak in het conflict rond Noord-Korea, of moet dit wel op een fiasco uitdraaien?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden