Opinie Woningen

Bouw er drie steden bij in de Randstad

Rond het Groene Hart is ruimte voor drie nieuwe steden. Daar kunnen die miljoen huizen komen, denkt Bohdan Malisz. 

Co Verdaas pleit voor een grondige herziening van de keuzes met betrekking tot de inrichting van Nederland. Mede dankzij de inzet van planologen en stedebouwkundigen onder leiding van het ministerie van volkshuisvesting, milieu en ruimtelijke ordening leek de inrichting van het land rond de eeuwwisseling grotendeels klaar. Maar 15 jaar later stapelen de problemen zich op: het klimaat, de energietransitie, verkeersdruk en de vraag naar zo’n ­miljoen woningen.

Dat dwingt tot keuzes, terwijl tientallen miljarden euro’s reeds zijn belegd in de infrastructuurprojecten voor de komende 10 jaar. Een herziening is nodig, terugkeer van het centrale regie van de overheid op ministerieniveau kan niet worden gemist.

Voorbeeld voor de hele wereld

De planologische successen van Nederland in de tweede helft van de twintigste eeuw vormden een voorbeeld voor de hele wereld. Eén daarvan was het concept van de Randstad. Deze unieke ringvormige agglomeratie van vier grote steden met het Groene Hart in het midden gold als bijzonder humane vorm van verstedelijking. Later werd dit concept door de betreurenswaardige concurrentie tussen de steden en de splitsing in de Randstedelijke Noord- en Zuidvleugel helaas afgezwakt.

Bij de kolossale opgave van een miljoen nieuwe woningen staat één zekerheid voorop: dat kan absoluut niet binnen de huidige stadsgrenzen. Een simpele berekening laat zien dat er 100 vierkante kilometer bouwterrein nodig is, aanzienlijk meer dan de oppervlakte van Amsterdam binnen de A10.

Maar daarmee zijn we er nog lang niet. Een fors deel van het woningbouwprogramma zal grondgebonden woningen bevatten, met daarbij oppervlakte vretende eengezinshuizen. Ook mogen werkplaatsen, winkels, scholen en andere voorzieningen niet ontbreken, evenmin als het groen en de nodige infrastructuur. In totaal moet men rekening houden met minstens een verdubbeling van de benodigde bouwoppervlakte, dus 200 vierkante kilometer.

Waar in Nederland is de meest logische plek voor zulke grootschalige verstedelijking? Het duidelijke antwoord is: in de buurt van de Randstad, waar de grootste behoefte aan woningen bestaat en waar men kan profiteren van de bestaande en de uit te breiden infrastructuur.

Kiezen voor het minste kwaad

Zorgvuldig kijkend naar de kaart kan men zien dat de ring van steden rond het Groene Hart twee open ruimten ­ bevat, waar plaats is voor drie nieuwe steden die het idee van de Randstad zouden kunnen completeren. Dat zijn de gebieden tussen de agglomeraties van Rotterdam en Utrecht (langs Krimpenerwaard en Lopikerwaard) en tussen Utrecht en Amsterdam (tussen Vleuten en Vinkeveen).

Als ergens in Nederland een stuk open gebied moet worden opgeofferd voor woningbouw, dan is het bebouwen van de hier aangegeven gebieden kiezen voor het minste kwaad. De landschappelijke waarde daarvan is relatief gering en in ruil voor deze gebieden kan het aantasten van het Groene Hart door stedelijke uitbreiding definitief worden gestopt.

Wel zou bij de ontwikkeling van die gebieden uiterst voorzichtig moeten worden omgegaan met de bestaande landschappelijke en bebouwingswaarden. Ook moeten ruime groene buffers tussen de bebouwde gebieden open blijven als verbindingen van het Groene Hart met de rest van de groene hoofdstructuur van het land.

De complete ring van de Randstad-metro met een hoge frequentie van treinen kan alle steden met elkaar verbinden en autogebruik terugdringen. Ook voordelen voor de energietransitie en het klimaat zijn evident. Alles hangt af van een goede centrale regie door de overheid.

Lees ook:
Toch even nadenken voordat we grenzeloos doorbouwen

Op 24 februari 1996 pleitte Jan Ott in een opinieartikel voor een limiet op bouwen in Nederland. Zijn pleidooi is alleen maar urgenter, schrijft hij nu. Ott is sociaal-wetenschappelijk onderzoeker bij de World Database of Happiness bij de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden