opinie

Boerka problematisch? Ja, een glimlach is de smeerolie van een soepel gesprek

Beeld anp

Een boerka verstoort de communicatie, ook in landen waarin het dragen ervan gebruikelijker is dan in Nederland, weet Agneta Fischer, hoogleraar Emoties en Affectieve processen, Afdeling Psychologie, UvA, na onderzoek. 

Volgens Annelies Moors, hoogleraar hedendaagse Moslimsamenlevingen (UvA), lost het verbod op het dragen van een boerka geen groot maatschappelijk probleem op. Moors noemt het argument dat goede dienstverlening gebaseerd is op communicatie en dat men daarvoor elkaars gelaatsuitdrukkingen moet kunnen zien. Zij vraagt zich hierover af: "Is het echt nodig om elkaars gezichtsuitdrukking te zien in het restaurant of in de gangen van de universiteit?" Op basis van wetenschappelijk onderzoek van mijzelf en andere emotieonderzoekers naar de effecten van het dragen van gezichtsbedekkende kleding, moet ik concluderen dat het onomwonden antwoord op deze vraag 'ja' is.

Het bedekken van grote delen van het gezicht en met name de mond heeft twee belangrijke negatieve effecten. Ten eerste kunnen anderen moeilijker emoties herkennen op het gezicht. Zo wordt een glimlach niet gezien, waaruit men onterecht afleidt dat de ander negatief is gestemd, of zelfs mogelijk negatieve bedoelingen heeft. Maar ook andere emoties kunnen moeilijker worden herkend. Ten tweede kunnen anderen veel van de gelaatsexpressies van de boerkadraagster niet imiteren, simpelweg omdat deze niet zichtbaar zijn. Het imiteren van elkaars expressies is cruciaal in een soepele interactie. Veel onderzoek heeft laten zien dat imitatie een gesprek positiever en makkelijker laat verlopen, dat mensen dan meer tevreden zijn met de uitwisseling, en dat ze de ander positiever waarderen. Dit geldt met name wanneer het een interactie is tussen vreemden, dus in de publieke ruimte.

Wij hebben zelf dergelijk onderzoek niet alleen bij Nederlanders uitgevoerd, die nauwelijks ervaring hebben met boerkadraagsters, maar ook bij inwoners van de Verenigde Arabische Emiraten waar het dragen van een boerka gebruikelijker is. Het maakt niet uit. In alle gevallen wordt de vrouw die een boerka draagt als negatiever beoordeeld, niet eens vanwege stereotypen of vooroordelen, maar gewoon omdat men geen positieve emoties kan ontwaren en niet kan imiteren. Een glimlach is de smeerolie van een soepel lopend gesprek, en een boerka kan een dergelijke geoliede machine ontregelen.

Natuurlijk zijn er andere, politieke, argumenten om wel of niet voor een boerkaverbod te zijn, maar het dragen van een boerka heeft ontegenzeggelijk negatieve consequenties voor de sociale omgang in de publieke ruimte.

Lees ook: Het 'boerkaverbod' is vooral symboolpolitiek
Een verbod op de gezichtssluier, beperkt of niet, dient geen enkel doel en is bovendien een schending van grondrechten, betoogt Annelies Moors, hoogleraar hedendaagse moslimsamenlevingen aan de UvA.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden