null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

Boeren, parkeer je tractor eens bij de mega-boeren die je kleinere collega’s opslokken

Stevo Akkerman

Mochten opstandige boeren nog op zoek zijn naar privé-adressen om hun trekkers dreigend tegen de voordeur te parkeren, dan wel de gevel vol te smeren met mest, dan heb ik wel een suggestie. Ze zouden eens op bezoek kunnen gaan bij de mega-boeren die hun kleinere collega’s opslokken. Willen jullie meer of minder boeren? Minder, minder, minder, roept de agro-industrie.

Het aantal megastallen is de afgelopen vijf jaar met een kwart gegroeid, zo bleek gisteren uit cijfers van de Universiteit van Wageningen; over tien jaar genomen gaat het om meer dan een verdubbeling. Voor de goede orde: dit betekent niet dat de veestapel als zodanig is gegroeid, integendeel, die daalde met 4,2 procent. Maar doordat grote bedrijven kleinere overnemen, daalde het aantal boeren nog meer, met 14,7 procent. En dus groeit het aantal dieren per boerderij. Schaalvergroting, efficiëntie, hoge productie, lage kosten, smart farming.

Dit is het model van de grenzeloze groei, aangewakkerd door de grote jongens op de achtergrond: banken, veevoederbedrijven, vlees- en zuivelexport. Een Nederlandse boer vatte het treffend samen. “Boeren zijn eigenlijk de melkkoe van de secundaire landbouwindustrie geworden”. Waarmee hij bedoelde dat ze worden uitgemolken. Deze Nederlandse boer heeft een biologische melkveehouderij in Denemarken; hij is met een Deense getrouwd. En hij vormt het middelpunt van een buitengewoon interessant artikel in De Groene Amsterdammer: ‘Waarom de Denen wel massaal biologisch boeren’.

Ja, waarom? Om te beginnen lijken de Deense voorvechters van een duurzame landbouw erin geslaagd te zijn te voorkomen dat ze in een cultuuroorlog terechtkwamen zoals die in Nederland woedt, waar de nobele boer vecht tegen de perfide elite, het gezond verstand tegen de naïeve idealisten, de plattelanders tegen de dreigende omvolking. Misschien was het omdat de Deense aanpak, gesteund door alle partijen in het politieke spectrum, al tien jaar geleden van de grond kwam, nog voor het grote complotdenken en de alternatieve feiten zoveel gehoor zouden vinden.

Hoe dan ook, in Denemarken werd de hele keten van de landbouwproductie en -consumptie betrokken bij de ommezwaai van intensief naar duurzaam, ook om boeren de zekerheid te geven dat het beleid niet om de drie jaar weer zou veranderen. Een opmerkelijk detail: op het terrein van het Agro Food Park in Aarhus, het Deense Wageningen, staat geen innovatiecentrum van FrieslandCampina, maar een onderzoeksafdeling van de biologische zuivelgigant Arla.

Je zou willen dat de Nederlandse boeren daar eens gingen kijken, om te zien dat een uitweg uit de spanning tussen natuur, klimaat en landbouw niet hetzelfde is als een oorlog tegen de boer. In de geschiedenis van ons land zijn boeren niet alleen altijd eigenzinnig geweest, maar ook avontuurlijk en ondernemend, kijk alleen naar wat zij in de verschillende polders tot stand hebben gebracht. Een soortgelijke wendbaarheid is nu nodig, ik zeg het niet alleen, ook boerin Pauline uit Friesland. “Boeren, gooi niet je trekker, maar je gezonde verstand in deze strijd”, tweette ze deze week. “Er zullen geen boeren, maar wel veestapels moeten verdwijnen.”

Beste lezers, ik ga er even tussenuit. Ik reken erop dat bij mijn terugkomst alles geregeld is.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden