ColumnStevo Akkerman

Boeken lezen is meer dan informatie opslaan, het is een geestverruimende trip

Stukje logica. Eén: de leesvaardigheid van onze scholieren holt achteruit, terwijl al meer dan twee miljoen Nederlanders laaggeletterd zijn. Twee: de rijksoverheid kampt met een begrotingsoverschot en zoekt maatschappelijke projecten om een deel van dat geld een goede bestemming te geven. Drie: de ­investeringen in openbare bibliotheken zijn de afgelopen jaren flink afgenomen, ze bedragen inmiddels 19 procent minder dan in 2010. Het aantal bibliotheeklocaties daalde met 27 procent.

Je hoeft niet hooggeletterd te zijn om te snappen dat hier iets niet klopt. Want het zit namelijk zo: de bieb moet overal openblijven, altijd gratis zijn en dagelijks worden geprezen. Waarom gebeurt dat niet? Vanwege het trap-op-trap-afprincipe. Dat bepaalt dat de rijksinjectie in het gemeentefonds meebeweegt met de rijksuitgaven. Blijven investeringen op landelijk niveau achter, dan dalen ook de inkomsten voor de gemeenten. Den Haag jubelt, maar de lokale overheden moeten korten op voorzieningen, zei Paul Depla op Prinsjesdag namens de club van middelgrote steden.

Financiële principes, ik gun ze iedereen, maar als ze ten koste gaan van het wonder dat lezen heet, betalen we wel een heel hoge prijs. Niet alleen omdat de leesvaardigheid mede onze plek bepaalt in de internationale rangorde en van invloed is op onze concurrentiepositie. We hoeven niet alles uit te drukken in ­pikordes en economische slagkracht. Dat bijna de helft van de Nederlandse 15-jarigen lezen tijdverspilling vindt en 60 procent het alleen doet als het moet, is treurig genoeg in zichzelf. Ze zullen op een andere manier kennis van de wereld en het leven opdoen, dat begrijp ik wel, maar dat de kunst en het geluk van het lezen voor hen niet weggelegd zal zijn, is eigenlijk onverteerbaar.

Lezen, boeken lezen, is meer dan informatie opslaan, het is een geestverruimende trip, het kan je verplaatsen in tijd en ruimte, je losschudden en van je sokken blazen. Het vertraagt, vraagt aandacht en concentratie – antigif voor onze tijd, die altijd haast heeft. Of in de woorden van Willem Wilmink: ‘Het kan heerlijk wezen / om een boek te lezen’:

Hier op bladzij tachtig
is mijn boek zo prachtig,
want daar gaat een wit konijn
naar zijn oma met de trein.

En op bladzij honderd:
pispot omgedonderd!
Ha, wat moet ik lachen, man.
Krijg er bijna buikpijn van.

Maar bij bladzij zeven
huil ik altijd even,
want daar gaat een kikker dood
ergens in een boerensloot.

Lees het voor aan uw kinderen, aan uzelf, aan uw partner, desnoods aan uw hond of kat. En aan elke minister van financiën die u maar tegenkomt.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden