ColumnStevo Akkerman

Blijkbaar accepteren we een bepaalde dosis onheil. Sterfte zelfs.

Schitterend voorjaarsweer, maar er hing dit weekeinde een akelig ongeduld in de lucht. Moesten we ons verlies niet nemen, de strijd tegen het virus wat gaan matigen? Was het niet beter te accepteren dat de zeis het dorre hout weghaalde – ja, het ging hier over mensenlevens – zodat de jongere generaties weer adem konden halen en de samenleving van het slot af kon?

Het klonk hardvochtig, en dat was het ook. In elk geval uit de mond van Jort Kelder, die verkondigde dat Nederland in een ‘hysterische stuip’ verkeerde: “We zijn 80-plussers aan het redden die te dik zijn en gerookt hebben”. Volgens Kelder wordt de economie naar de gallemiezen geholpen voor mensen ‘die waarschijnlijk daarna binnen twee jaar doodgegaan waren’. Ook psychiater/filosoof Damiaan Denys, een man die ik hoog heb zitten, kwam ronduit kil uit de hoek. “Dit virus is vooral gevaarlijk voor mensen die oud en zwak zijn. Dat is dus een goeie zaak. Het verlost ons van een zwakke bevolking die ziek is en zwaar op de maatschappij weegt”, zei hij in De Standaard.

Ik schrok van deze gedachtegang, het wegen van mensenlevens, de minachting (‘te dik, rokers’), het nuttigheidsdenken (‘dit virus verlost ons van …’). Hoe weldadig klonken dan de woorden van de Spaanse premier Pedro Sánchez, die ouderen in zijn samenleving verzekerde dat zij niet in de steek zouden worden gelaten: “Wij zullen uw leven met dezelfde ijver beschermen als alle levens”. Precies, dacht ik, elk mensenleven heeft een intrinsieke waarde, we gaan die nergens aan afmeten, al helemaal niet aan economische criteria.

Dosis onheil

Direct daarna beslopen mij de twijfels. Kijk hoe we omgaan met de maximumsnelheid op onze wegen: we weten dat die van invloed is op het aantal verkeersslachtoffers, en toch zetten we hem niet op 80 of 60, en ook dwingen we mensen niet de trein in – blijkbaar accepteren we een bepaalde dosis onheil. Sterfte zelfs.

En wat als er sprake is van schaarste? Er gloort nu enige hoop, misschien komt het toch goed met onze intensive-carecapaciteit, maar als dat niet zo is, zullen er keuzes moeten worden gemaakt. En dan lijkt het me niet onlogisch of immoreel om voorrang te geven aan jong boven oud; daar ga je met je intrinsieke waarde. In de gezondheidszorg worden altijd al afwegingen gemaakt, waarbij ook de kosten een rol spelen; dat zijn dus gewoon economische criteria. Denk aan het al dan niet vergoeden van extreem dure medicijnen. Er bestaat in de zorg een rekenmodel dat werkt met een soort munt, de qaly: het aantal jaren dat je langer leeft, afgezet tegen de kwaliteit van dat leven. Daar worden dan budgetten in euro’s aan gekoppeld.

Is dit geen cynische manier van rekenen met levens? Wellicht, maar ik weet niet of er een alternatief is. Al blijft het moeilijk. Wij kregen een brief van het verpleeghuis van mijn ouders. Er is corona geconstateerd bij ‘een aantal bewoners’, maar zij worden als ‘kwetsbare ouderen’ niet naar een ziekenhuis gebracht. Terecht, denk ik. Maar ook hard.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden