OpinieDuurzame energie

Bio-energie is beter voor het klimaat dan aardgas

Aardgas als energiebron blijven gebruiken brengt meer schade toe aan het klimaat dan reststromen biomassa, stellen Martin Junginger en Gert-Jan Nabuurs.

Stop onmiddellijk met hout­stook, stelt Matthé van Hout (Opinie, 29 augustus). Op diverse punten slaat zijn artikel de plank mis. Hij concludeert dat aardgas een betere transitiebrandstof zou zijn totdat ‘voldoende echte klimaat­neutrale energie wordt opgewekt’. Dat is een misverstand, dat leidt tot meer CO2-uitstoot dan bij gebruik van reststromen biomassa.

In de wereldbossen wordt al jaarlijks 1,6 miljard kubieke meter industrieel hout geoogst voor de tientallen houtproducten in ons dagelijkse leven: wc-papier, kartonnen dozen, meubel- en bouwhout. Daarbij komen grote hoeveelheden van slechte kwaliteit vrij, in bos, zagerij, of na gebruik door de consument.

In Nederland werd in 2018 circa 2,6 miljoen ton vaste biomassa voor energie-opwekking gebruikt. Voor bijstook in kolencentrales is zo’n 400.000 ton houtpellets geïmporteerd. Het Planbureau voor de Leefomgeving gaat voor 2030 uit van een verbruik van rond de 3,5 miljoen ton vaste biomassa in huishoudens en industrie, en geen bijstook. Ter vergelijking: naar schatting is in Europa jaarlijks nog tot 100 miljoen ton dunningshout en residuen uit het bos duurzaam beschikbaar. Veel hiervan verteert binnen vijf tot tien jaar, waarbij het CO2 ook vrijkomt.

Industriële houtproductie heeft nog een ander voordeel. Inkomsten uit verkoop van houtresten vloeien naar de boseigenaar. Die zorgt dat het bos op landschapsniveau actief beheerd en herbebost wordt. En dat goed beheerd bos neemt meer CO2 op dan een bos dat niet actief beheerd wordt. Daarbij komt dat hout als bouwmateriaal grote klimaatvoordelen heeft ten opzichte van ­andere materialen zoals beton.

Geen kap van oerbos

In tegenstelling tot wat Van Hout beweert wordt geen oerbos (minder dan 1 procent van het bos in Europa, en strikt beschermd) gekapt. En wat hij noemt ‘onmetelijke berkenbossen in Baltische staten’ zijn in werkelijkheid voornamelijk fijnspar en grove den, die in de jaren vijftig en zestig vaak op landbouwgrond zijn geplant voor commerciële doeleinden. Grootschalige boskap voor enkel bio-energie komt naar ons beste weten niet op enige schaal van betekenis voor. Europa zet nu juist in op een groter aandeel strikt beschermd bos, wat een goede zaak is.

Industriële inzet voor bio-energie moet in de EU voldoen aan strenge (en in Nederland aan nog strengere) duurzaamheidseisen. Zoals recentelijk door CE Delft is vastgesteld voldoet meer dan 95 procent van de in Nederland in 2019 bijgestookte biomassa aan deze Nederlandse eisen. Wat volgens CE Delft niet wil zeggen dat de resterende 5 procent niet duurzaam zou zijn.

Het idee dat we in Nederland van 14 procent dit jaar (inclusief ingekochte Deense windenergie) naar 100 procent duurzame energie tussen 2030 en 2040 kunnen gaan, is helaas in de realiteit techno-economisch en maatschappelijk onhaalbaar. Door nu door te blijven gaan met aardgas, wordt er netto nog steeds fossiele koolstof aan de atmosfeer toegevoegd, met nog millennia klimaatgevolgen. Gebruik van biomassa vermindert dit effect.

Lekkend aardgas is juist op de korte termijn ruim tachtig keer schadelijker dan CO2

Aardgas zal de komende jaren in toenemende mate uit Rusland komen, via pijpleidingen, met het risico op lekken, omdat ze op ont­dooiende permafrost wegzakken. Ook kan het gaan om geïmporteerd schaliegas uit de VS. Lekkend aardgas is juist op de korte termijn (twintig jaar) ruim tachtig keer schadelijker dan CO2. De klimaatvoetafdruk is zo veel hoger dan van Nederlands aardgas.

Het wetenschappelijk klimaat­panel IPCC noemt naast herbebossing bio-energie als een belangrijke optie om het doel te halen van maximaal 1,5 of 2 graden opwarming eind deze eeuw. Het is geen panacee, en schaarse, duurzame biomassa wordt op termijn het beste als koolstofdrager ingezet waar andere duurzame opties lastig een alternatief kunnen bieden (zoals bioplastics). Maar wie nu categorisch houtige reststromen in de ban wil doen voor energietoepassingen ten gunste van aardgas, zal de gevolgen voor het klimaat uiteindelijk alleen maar erger maken.

Lees ook:

Stop onmiddellijk met houtstook

Stop onmiddellijk met houtstook. De voorstanders zien over het hoofd dat het dertig tot vijftig jaar duurt voordat bos hergroeid is, schrijft Matthé van Hout, gepensioneerd medewerker bosbouw bij Landbouw, Natuur en Visserij.

Er is geen tijd meer voor ‘ja, maar’

Windturbines, zonnepanelen, biomassa, er is altijd iets tegen in te brengen. Maar dat kan geen reden meer zijn om ze niet in te zetten, meent Piet Sprengers, manager duurzaamheid ASN bank.

Ed Nijpels: ‘Het klimaatakkoord is geen supermarkt waar je selectief uit kunt winkelen’

Ed Nijpels heeft zich gestoord aan de manier waarop de Tweede Kamer onlangs bijstook van biomassa taboe verklaarde. “Als je een maatregel niet wilt, dan moet je ook met een alternatief komen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden