OpinieHoger onderwijs

Bindend studieadvies jaagt student en samenleving op kosten

De lofzang op het bindend studieadvies kent zwakke plekken. Het BSA legt het probleem en de kosten bij de student, niet bij de opleiding, meent Frank Futselaar, woordvoerder hoger onderwijs van de SP. 

In een vurig pleidooi (Opinie, 16 december) roepen universiteitsbestuurders Henk Kummeling en Rob Mudde op tot behoud van het bindend studieadvies (BSA) aan universiteiten. Ook bepleiten zij dat het gesprek over BSA wordt gevoerd op basis van wetenschappelijke studies, feiten en data. Ik ben het met dat laatste van harte eens.

Maar het had de auteurs wel geholpen in hun geloofwaardigheid als zij niet al in hun tweede alinea waren overgegaan op kletskoek. Zij stellen: ‘Het BSA is een decennium geleden ingevoerd als onderdeel van een breder pakket om het studiesucces van studenten te bevorderen’. Dit is pertinent onjuist. BSA stamt uit 1993, en al in 1997 ging de eerste universiteit (Leiden) over tot invoering ervan. In 2010 kende al meer dan 40 procent van alle universitaire opleidingen een bindend studieadvies.

Het is eveneens onjuist dat het doel van het BSA studiesucces is: het officiële doel was om de geschiktheid van studenten voor hun opleiding in een vroeg stadium vast te stellen. Dat is echt iets anders dan de bejubelde rendementsverbeteringen.

Geen effect

Ook op die rendementsverbeteringen valt overigens wat af te dingen. Kummeling en Mudde stellen: “Uit alle studies komt naar voren dat het BSA een belangrijk element is in deze verbeteringen”. Werkelijk? Alle studies? En het promotieonderzoek aan de Maastricht University dan, uit 2018, dat stelt dat BSA geen significant effect heeft op de studieduur of op het rendement van de opleiding? Of het onderzoek bij medische opleidingen uit 2015 waaruit bleek dat er geen effect was op de studieresultaten? Of het onderzoek uit 2013 waaruit bleek dat een studentencohort waar BSA werd toegepast gemiddeld zelfs slechter scoor­de dan die zonder BSA? Dat is maar een greep uit de relevante onderzoeken.

Nu weet ik wel dat tegenover deze studies andere onderzoeken te plaatsen zijn die een tegengesteld effect tonen. Er is geen eenduidig wetenschappelijk beeld. Wel lijkt een algemene tendens dat BSA met name een positief effect heeft op opleidingen die een gemiddeld slecht studierendement hebben. Maar dan ligt het rendementsprobleem dus in de eerste plaats bij de opleiding, niet bij de student.

Het zijn echter studenten die de consequenties van BSA ondergaan, en die zijn heftig. BSA betekent een verloren studiejaar met alle kosten die er aan verbonden zijn. En uit onderzoek van de VU uit 2018 blijkt dat het overgrote deel van studenten die een negatief BSA krijgen een vergelijkbare opleiding elders volgt.

De maatschappelijke baten van BSA zijn dus negatief, want uiteindelijk betaalt de samenleving voor een groot deel de opgelopen studievertraging door bekostiging van de nieuw gekozen opleiding.

Werkdruk

Ik heb begrip voor universiteitsbestuurders die met grote zorgen kijken naar de werkdruk onder hun personeel met groeiende studentenaantallen en achterblijvende bekostiging. Die problemen zijn reëel. Maar het is niet eerlijk en voor de samenleving ook niet productief om die problemen af te wentelen op studenten onder het mom van rendementsverbetering.

De universiteiten geven aan graag het gesprek aan te gaan over BSA. Dat is goed, en die gesprekken moeten zeker plaatsvinden. Laat instellingsbesturen, docenten, studenten en ja, ook de politiek, maar in discussie gaan over de wenselijkheid van BSA. Maar dan niet BSA als verkapte selectiemaatregel of methode om financiële tekorten te compenseren. Laten we op zoek gaan naar wat de beste methode is om studenten naar de juiste opleiding te geleiden. Naar mijn overtuiging is het BSA hiervoor geheel ongeschikt. 

Lees ook:

Afschaffen Bindend Studie Advies is een verlies

De voordelen van het Bindend Studie Advies wegen ruimschoots op tegen de bezwaren, zo betogen Henk Kummeling, rector Magnificus Universiteit Utrecht, en Rob Mudde, vice-Rector Magnificus TU Delft, namens de rectoren van veertien publieke universiteiten.

Het bindend studieadvies moet geschrapt worden: ‘Het is niet meer van deze tijd’

Door het schrappen van het bindend studieadvies krijgen studenten weer ruimte om zich in hun eigen tempo te ontwikkelen, zeggen deze experts.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden