Bijzonder onderwijs leidt niet tot segregatie

opinie

Gijsbert van der Beek

Leerlingen van de rooms-katholieke basisschool De Fontein in Den Haag genieten van hun paasontbijt. © afp
Bijzonder onderwijs

Rector Gijsbert van der Beek maakt zich boos over mensen die het bijzonder onderwijs willen afschaffen. Want ook openbaar onderwijs is niet neutraal. Daarom hebben bijzondere scholen net zo goed bestaansrecht.

willen we uitsluitend onderwijs op initiatief en onder controle van de staat?

Het artikel van Hans de Vries, 'Openbaar onderwijs voor iedereen', vraagt om een reactie. Als een mantra herhaalt De Vries voortdurend dat het bijzonder onderwijs op religieuze basis discrimineert en moet worden afgeschaft, en dat het de sociaal-maatschappelijke integratie frustreert.

Bewijzen hiervoor noemt hij niet. Die zijn er ook niet. Integendeel.

De kern van de discussie over de vrijheid van onderwijs is: willen we uitsluitend onderwijs op initiatief en onder controle van de staat of willen we ook onderwijs op initiatief van groepen burgers die bepaalde waarden of ideeën delen, met een toezicht op de kwaliteit door de staat? De pleitbezorgers van de eerste optie zeggen dat staatsonderwijs neutraal is en algemeen toegankelijk en dat het bijzonder onderwijs, met name het christelijke, dat niet zou zijn.

Lees verder na de advertentie

Wetenschappelijke gegevens

Onderwijs heeft drie kanten: kennis en vaardigheden verwerven, je ontwikkelen tot een sociaal mens te midden van anderen én jezelf ontplooien als uniek mens

Maar onderwijs is nooit neutraal. Onderwijs heeft drie kanten: kennis en vaardigheden verwerven, je ontwikkelen tot een sociaal mens te midden van anderen én jezelf ontplooien als uniek mens. Bij het geven van onderwijs komt bij al deze aspecten het waardenpatroon van de opvoeder mee, in dit geval de school. Ook als men beweert alleen van wetenschappelijke gegevens uit te gaan. Want waarden zijn dieperliggende overtuigingen en keuzes die richting geven aan het leven. Dat is van een andere orde dan wetenschap.

Twee voorbeelden. Wanneer een docent Nederlands met zijn klas een tekst analyseert over het groeiend populisme in Europa, dan kan hij zich niet beperken tot het technisch analyseren van de tekst, maar zal het ook over de inhoud gaan. En hoe handel je als school als een leerling zich discriminerend uit tegen een medeleerling? Welke verhouding kies je tussen straffen en opvoedkundig spreken? Hoeveel kansen krijgt iemand om het beter te gaan doen? Welke maatregelen neem je om de gepeste leerling te beschermen?

Neutraal onderwijs bestaat dus niet.

Tekst loopt door onder afbeelding.

© anp

Montessorischolen

Op bijzondere scholen zitten procentueel net zo veel allochtone leerlingen als op openbare scholen

Is dat erg? Nee, juist niet. Maar wees er dan ook maar duidelijk over. Bijzondere scholen zijn dat.

Maar zijn ze daarmee ook discriminerend en segregerend? De feiten laten zien dat dat niet zo is. Op bijzondere scholen zitten procentueel net zo veel allochtone leerlingen als op openbare scholen en de sociale samenstelling van de schoolbevolking verschilt niet. In de praktijk is er dus geen segregatie of discriminatie.

Het overgrote deel van de bijzondere christelijke scholen heeft een open toelatingsbeleid voor leerlingen met alleen de vraag de uitgangpunten en waarden van de school te respecteren. Maar bijvoorbeeld Montessorischolen doen dat ook. Daar is niets mis mee, zolang er voor ieder een school te kiezen valt die spoort met de eigen waarden en overtuigingen, en zolang scholen zich aan de wet houden.

Dat is beide het geval in ons land. Recent onderzoek laat ook zien dat het overgrote deel van de ouders tevreden is over het scholenaanbod. Dus wat is het probleem?

Het verhaal van De Vries komt op mij over als de slager die per se lid wil kunnen worden van de vereniging voor vegetariërs terwijl er ook een slagersvereniging is. Vrijheid van onderwijs is juist een democratisch goed. Zowel het algemeen kiesrecht als de vrijheid van onderwijs waren gevolgen van de emancipatie en democratisering in die tijd. Met respectering van andermans ideeën en binnen de kaders van de wet.

Zegen

De financiële gelijkstelling van alle typen onderwijs is daarvoor een voorwaarde. Dat is geen staatsbekostiging van geloofsonderwijs, maar gelijke behandeling van alle onderwijs ongeacht de uitgangspunten en waarden, zolang men zich aan de wet houdt.

Dat democratisch principe heeft niets aan actualiteit ingeboet. Bovendien (en niet toevallig) is het een zegen voor de kwaliteit van het onderwijs als geheel. Zelfs zo dat er in veel landen met jaloerse blikken naar ons land gekeken wordt. Laten we er daarom zuinig op zijn.

Door Gijsbert van der Beek, rector van het Altena College in Sleeuwijk.

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie
willen we uitsluitend onderwijs op initiatief en onder controle van de staat?

Onderwijs heeft drie kanten: kennis en vaardigheden verwerven, je ontwikkelen tot een sociaal mens te midden van anderen én jezelf ontplooien als uniek mens

Op bijzondere scholen zitten procentueel net zo veel allochtone leerlingen als op openbare scholen