Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Bij Pasen vooral denken aan de lente, wat is daar erg aan?

Opinie

Leonie Breebaart

Leonie Breebaart © Maartje Geels
Column

Omdat de Amerikaanse Marilynne Robinson romans schrijft die zowel diepchristelijk als goedgeschreven zijn, ga ik het liefst bij haar te rade als ik wil weten wat leven als christen betekent. Dit jaar zat ik met een specifiek probleem.

Een probleem dat tegelijk al minstens duizend jaar oud moet zijn, want hoe erg was het eigenlijk dat ik me vlak voor het allerbelangrijkste feest van het christendom vooral verlies in heidense vreugde over het opstaan van de natuur, de terugkeer van de zon, het licht, het gebladerte? Straks zou ik het Paasfeest nog verwarren met een voorjaarsfeest - een fout die de Hema in de folder van 2016 nog maakte en die leidde tot veel gesomber over ‘de ondergang van onze cultuur’. Een beetje terecht ook wel. Wist ik zelf nog wel waar Pasen echt over ging?

Lees verder na de advertentie

Ter stichting en controle pakte ik Robinsons roman ‘Lila’ (2014) er maar eens bij. Diepchristelijk aan dat boek is alleen al Robinsons vaste personage predikant Ames, een man die je bijna Jezus’ gelijke mag noemen, omdat hij zo’n waarachtig goed en liefdevol mens is.

Dat Ames bij zoveel goedheid toch geen kwezel wordt, is een literair wonder, al helpt het dat hij in ‘Lila’ tegenwicht krijgt van de door het leven gebutste vertelster. Hoewel deze Lila met dominee Ames is getrouwd, wantrouwt ze christenen en leest ze nooit in de Bijbel. Voordat ze strandde in het dorp van de dominee, heeft ze wat je noemt een zondig leven geleid, met als dieptepunt een duistere periode als prostituee.

De winter verdreven

Maar dat deert Ames niet. Louter door haar te hullen in zijn onvoorwaardelijke liefde en trouw, weet hij Lila’s verkilde hart te ontdooien. Midden in de winter, als Lila in verwachting is van hun kind, schept hij een glas vol met sneeuw en zet het voor het raam, zodat de zon erdoorheen schijnt. Een ontroerend symbool: de winter wordt verdreven.

‘Lila’ verbeeldt denk ik allereerst wat de filosoof Charles Taylor een ‘modern christelijk bewustzijn’ heeft genoemd. Kwaad en lijden zijn niet langer een straf van God, maar krijgen betekenis ‘door Gods onwrikbare vastbeslotenheid de mensheid in haar ergste lijden niet in de steek te laten’. Dat zie je bij Ames ook: die vastbeslotenheid Lila bij te staan, ondanks haar wantrouwen en haar duistere verleden.

Niets dan symbolen

Tegelijk verbindt Robinson die christelijke boodschap met de symboliek van winter en lente, van duisternis en licht. Misschien heb je romans nodig om voorjaarssymboliek en Paasgedachte met elkaar te verbinden, om te zien dat de zon zich ook met grote vastbeslotenheid naar de aarde draait om het leven terug te brengen - om niet te zeggen te laten opstaan. Ook daarover kun je je oprecht verwonderen.

Zonder te willen beweren dat een voorjaarsfeest hetzelfde is als een Paasfeest, leert de kunst ons denk ik dat mensen niets dan symbolen en verhalen hebben om het mysterie van leven en dood betekenis te geven. Het gaat er maar om hoe diep die symbolen worden beleefd en tot welk gedrag ze aanzetten.

Is de zon een symbool voor God of is God een symbool voor de zon?

Niemand die daar het laatste woord over te zeggen heeft.

Deel dit artikel