Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Bij een functioneringsgesprek had ik mijn collega binnen de kortste keren aan het huilen

Opinie

Stevo Akkerman

Stevo Akkerman © Trouw
Column

Mensen, heb erbarmen met de leidinggevende, hij is ook maar een ondergeschikte. Als hij (m/v) opdracht krijgt functioneringsgesprekken te voeren met zijn teamleden, dan doet hij dat, anders functioneert hij zelf niet. 

Moet hij daarbij, op last van de afdeling Human Resources, formulieren gebruiken die de voortgang meten op het niveau van zowel competenties en vaardigheden als behaalde resultaten, dan doet hij dat ook. Hij is gehoorzaam, anders was hij geen leidinggevende geworden.

Lees verder na de advertentie

En zo wordt in talloze bedrijven aan het einde van elk jaar het humeur van iedereen zwaar op de proef gesteld, en dat terwijl het kerstpakket vaak ook al zo tegenvalt. Ik heb het aan beide kanten van de tafel mogen ervaren en ik juichte zachtjes toen ik gisteren het pleidooi las om op te houden met het func­tioneringsgedoe. Weg met de beoordelingsgesprekken, en weet je wat, de hele ‘HR-kolom’ mag worden afgeschaft, zei Antoon Vugts, zelf directeur HR van de Universiteit Maastricht. Zijn Utrechtse collega Paul Boselie viel hem bij: “Ik adviseer bedrijven er per direct mee te stoppen.”

Huilen

Ik was net dertig en onbedorven, toen ik voor het eerst een collega in een formulier moest vouwen. Hij was veel ouder dan ik, maar binnen de kortste keren had ik hem aan het huilen, terwijl dat helemaal niet mijn bedoeling was. Als er toch nog een goed gesprek ontstond, en dat geloof ik eigenlijk wel, was het niet dankzij maar ondanks de opgelegde systematiek. 

Of wat te denken van de genante toestand om een zeer ervaren, talentvolle en enthousiaste collega te moeten vragen hoe zij dacht haar vaardigheden komend jaar te gaan verbeteren? En dan werd je ook nog gedwongen het ganse doen en laten van de ander in een ­cijfer of letter samen te vatten, waarna niet zelden een treurige stilte volgde.

Ik was net dertig en onbedorven toen ik voor het eerst een collega in een formulier moest vouwen

Ik grasduinde gisteren wat op het net en zag dat er in het vakgebied al langer wordt gediscussieerd over dit nodeloze lijden. Op de site van Management Team werd geconcludeerd dat ‘het jaarlijkse beoordelingsgesprek demotiveert, geen positief effect heeft op de prestaties en niets anders oplevert dan frustraties en ontevredenheid’. Volgens een onderzoeker van de VU wordt jaarlijks een miljard euro verspild aan wat ook wel het ‘veroordelingsgesprek’ heet. 

Waarom doen we het dan nog steeds? Omdat de hele maatschappij in een meetbaarheidscultus terecht is gekomen. We willen greep hebben op de dingen en de mensen, daarom persen we alles in ‘objectief’ kwantificeerbare systemen; inburgeringsprogramma’s, zorgbehandelplannen, afstudeer­scores, kijkcijfers, productietargets, functioneringsrapporten. Maar het lijkt erop dat we zo langzamerhand stuiten op de grenzen van deze ideologie, die gestoeld is op wantrouwen en doorgeschoten controledrang: kijk bijvoorbeeld hoe her en der het ­systeem van voorgeschreven ‘zorgminuten’ in de wijkverpleging wordt losgelaten.

Dat betekent niet dat het niet uitmaakt hoe mensen functioneren. Wel hoe je het gesprek daarover organiseert.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de 'keiharde nuance' en het 'onverbiddelijke enerzijds-anderzijds' preekt. Lees meer columns in dit dossier.

Lees ook: 'Schaf af dat functioneringsgesprek, doek de hele HR-afdeling op'

De hele afdeling personeelszaken is grotendeels overbodig, meent Antoon Vugts, zelf directeur human resource aan de Universiteit Maastricht.

Een functioneringsgesprek; we hebben het al decennia, maar waarom?

“Een functioneringsgesprek is een nodeloze exercitie”, zegt hoogleraar Paul Boselie. “Ik adviseer bedrijven om er per direct mee te stoppen.”

Deel dit artikel

Ik was net dertig en onbedorven toen ik voor het eerst een collega in een formulier moest vouwen