Commentaar Justitie

Bij de gijzeling van NOS-journalist Bas is met een kanon op een mug geschoten

Journalist Robert Bas liep na één dag alweer vrij rond. De kortstondige gijzeling van de NOS-journalist, die weigerde te getuigen over zijn contact met een bron in een liquidatiezaak (de bekende vergismoord uit 2014), zorgde voor een hoop beroering. Bas gaf niet toe en de raadkamer van de rechtbank in Rotterdam draaide de beslissing van de rechter-commissaris terug. Eind goed, al goed, zou je kunnen zeggen.

Toch heeft dit incident schade toegebracht aan de rechtsstaat. Justitie zou gijzeling van een journalist alleen als uiterste middel moeten inzetten en daarvan lijkt hier geen sprake te zijn geweest. Er is met een kanon op een mug geschoten.

De bronbescherming van journalisten in een strafzaak, waarop Robert Bas een beroep deed, is pas vorig jaar definitief vastgelegd in wetgeving. De wet is een erkenning van de bijzondere positie die journalisten – en de vrije nieuwsgaring – hebben in onze samenleving. Het idee is dat personen zonder vrees voor vervolging met een journalist kunnen praten of informatie door kunnen geven.

Geheimhoudingsplicht

Een journalist hoeft daarom niet verplicht te antwoorden als hij als getuige wordt opgeroepen: hij of zij heeft verschoningsrecht. Dit recht hebben advocaten bijvoorbeeld ook, al strekt het daar verder, omdat het uit de geheimhoudingsplicht van advocaten volgt.

Uiteraard is deze bronbescherming niet eindeloos. Ook de verdediging van de verdachte in een strafzaak heeft een belang. Daarnaast kunnen er zwaarwegende maatschappelijke belangen spelen zoals de nationale veiligheid (bijvoorbeeld als de journalist hoort over een nog te plegen aanslag) of persoonlijke veiligheid (iemand vertelt je van een moord die hij voorbereidt).

Criminele milieu

Nu heeft iedere zaak zijn eigen afwegingen, maar bij Robert Bas leek de informatie die er bij hem te halen viel relatief van gering belang. Zijn bron was bekend, de inhoud van zijn contacten ook, alleen was de verdediging benieuwd welke duiding Bas kon geven van bepaalde uitlatingen van de bron.

Nogmaals, zo’n ingrijpend middel als gijzeling van een journalist moet daarom met uiterste terughoudendheid worden ingezet. Zeker in een klimaat waarin journalisten vaker dan vroeger te maken krijgen met bedreigingen uit het criminele milieu of vanuit de wereld van het grote geld, verdienen zij het dat Justitie achter hen staat. En niet tegenover hen.

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden