null Beeld
Beeld

ColumnStevo Akkerman

Bigtechbedrijven naaien ons in de eerste plaats als burgers

Leedvermaak behoort tot de onsympathiekere ondeugden, maar ik heb me er de afgelopen dagen met veel genoegen aan overgegeven. Torenhoge boetes voor Amazon en Google, een baanbrekende aanklacht tegen Facebook – lang geleden dat we opeens zoveel goed nieuws te verwerken kregen. Laat het een eerste stap zijn naar de herovering van de samenleving op Big Tech.

Om met de boetes te beginnen: de Franse privacy-toezichthouder wil 100 miljoen euro zien van Google en 35 miljoen van Amazon. In beide gevallen vanwege het plaatsen van cookies waarmee het internetgedrag van gebruikers wordt gevolgd, zodat zij bestookt kunnen worden met gepersonaliseerde advertenties. Dat gebeurde zonder toestemming of adequate informatie. De boetes zijn fors, maar deze bedrijven tellen hun winst in miljarden, ze kunnen de miljoenen lachend betalen.

De juridische actie tegen Facebook is ingrijpender, omdat die gericht is tegen diens monopoliepositie, iets wat ook grote gevolgen kan hebben voor de andere techgiganten (naast Facebook zijn dat Microsoft, Apple, Google en Amazon). De Amerikaanse handelscommissie klaagt Facebook aan wegens het ‘roofzuchtig’ opkopen van opstomende concurrenten, in dit geval Whatsapp en Instagram. Dat heeft de vrije markt verstoord en geleid tot een machtsblok waar consumenten nauwelijks omheen kunnen. Verliest Facebook deze zaak, dan moet het Whatsapp en Instagram mogelijk afstoten.

Ondermijning van de democratie

Kritische stemmen roepen al langer om zo’n opknipstrategie, naar analogie van de harde aanpak van de Amerikaanse spoor- en oliebaronnen in de 19de en begin 20ste eeuw. Wellicht is het de enige manier waarop het kan, en elke poging om de macht van de techreuzen te breken verdient lof, maar deze strikt economische benadering laat de niet-economische schade buiten beschouwing. Terwijl die het grootst is. We worden niet in de eerste plaats als consumenten genaaid, maar als burgers. Omdat het onze persoonlijke gegevens zijn die dienen als grondstof voor de winsten van deze bedrijven, omdat ze de wereld verdelen in elkaar doldraaiende bubbels en omdat ze ons nepnieuws en andere flauwekul voeren als waren we varkens die vetgemest moeten worden. Dat Facebook een munt wil beginnen en Google een bank, is een gevaar voor de markt, maar wat ze met informatie doen, ondermijnt de democratie.

Toevallig viel gisteren zomaar het boek ‘Big Tech’ in mijn brievenbus, geschreven door Rana Foroohar, journaliste bij de Financial Times. Ik las eerst maar eens het laatste hoofdstuk, getiteld ‘Hoe kwaad te vermijden’. Ze pleit daarin onder meer voor een digitale variant van de Voedsel- en Warenautoriteit, in Amerika de FDA geheten. Deze ‘FDA voor de geest’ zou de effecten van alle datatechnologie moeten bestuderen en met regelgeving moeten komen, ‘niet alleen voor onze eigen geestelijke gezondheid, maar ook die van het land’.

Het zette me aan het denken. Hebben wij in Nederland enige greep op wat er speelt? Ik wil niet direct een nieuw ministerie voorstellen, maar een staatssecretariaatje zou misschien niet verkeerd zijn.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden