null

OpinieEnergietransitie

Bied een eerlijk alternatief voor de salderingsregeling 

De oproep om de salderingsregeling zomaar af te schaffen speelt burgers tegen elkaar uit, stelt duurzaamheidsjournalist en energiecoach Harry van Dooren.

Harry van Dooren

Met de salderingsregeling kunnen huishoudens met zonnepanelen de stroom die ze opwekken verrekenen met stroom die zij van het net afnemen. Het pleidooi van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) voor afschaffen van deze regeling leidt tot een storm van protest en wat minder luidruchtige instemming.

Volgens de energiewaakhond wordt de regeling met name bekostigd door de meerderheid die geen zonnepanelen op het dak heeft (lees: de minder bemiddelde land­genoot subsidieert het welvarend smaldeel). Bovendien frustreert de optie om het zomeroverschot tegen het wintertekort te mogen wegstrepen efficiënt gebruik van stroom en het overbelaste net. Het zijn steekhoudende argumenten, maar die hebben de tegenstanders van afschaffing ook. Wat is waar?

Diepere zakken

Om te beginnen met de sponsoring van de rijken door de armen: bij alle subsidiemaatregelen gaat ook het belastinggeld van burgers die niet direct profiteren in een potje voor een veel kleinere groep die geacht wordt iets goeds te doen met dat geld. In de basis is daar niets mis mee, maar in de praktijk komen subsidies vooral terecht bij landgenoten met diepere zakken dan gemiddeld, om de simpele reden dat ze geld genoeg hebben om de eigen bijdrage te bekostigen of anders wel een boekhouder kennen die de reglementaire weg weet naar een Tesla of Mitsubishi Outlander voor een habbekrats.

Tot voor kort kreeg je subsidie voor de aanschaf van zonnepanelen, maar ook nu die is weggevallen, profiteren bezitters van zonnepanelen bovenmatig mee van compensatieregelingen die bedoeld zijn om energiearmoede te voorkomen. Zeker als ze ook in het bezit zijn van een warmtepomp en de pijn van hun energierekening niet of nauwelijks voelen. De btw-verlaging, de eindejaarsteruggave (380 euro) en het prijsplafond zijn er voor arm én rijk maar, zo becijferde Trouw (19 maart), van de btw-korting op brandstof profiteerde vooral de veelrijder met een dikke bolide.

Je kunt niet halverwege het spel de regels veranderen, onbetrouwbare overheid! Dat is een terecht verwijt. Je baseert je investeringsafweging immers op een ‘beloofde’ terugverdientermijn. Maar die termijn wordt wrang genoeg juist in gunstige zin beïnvloed door de oorlog in Oekraïne en de daaropvolgende explosie van de energieprijs. Een kilowattuur kostte voor de oorlog iets meer dan 20 cent, nu het viervoudige. Zelfs met het prijsplafond van 40 cent wordt de terugverdientijd zo bijna gehalveerd. Voor dit moment: krokodillentranen.

Paard achter de wagen

Maar zonnepanelen worden niet meer goedkoper. Integendeel. Personeels- en materiaaltekorten en hogere grondstofprijzen maakten nieuwe installaties het afgelopen jaar zo’n dertig procent duurder. Ten opzichte van 2020 zijn de prijzen bijna verdubbeld. Terwijl de zekerheid dat je stroom aan het net kan en mag terugleveren afneemt – ongeacht de prijs.

Dat de oproep van de ACM in slechte aarde valt, is daarom goed te begrijpen. Het legt de knelpunten van de energietransitie bij de burgers en speelt die tegen elkaar uit. Want echt, als er niks in de plaats komt voor de salderingsregeling koopt niemand nog een warmtepomp. Die slurpt immers vooral stroom in de donkere maanden, als de panelen op het dak weinig tot niets opbrengen. En miljoenen thuisbatterijen is zeker niet de oplossing. Dit spant, qua behoefte aan zeldzame metalen, het paard achter de wagen van de groene revolutie.

De sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen. Dat geldt voor kapitaalkrachtige burgers, maar nog veel meer voor het bedrijfsleven en met name de zware industrie, die de laagste energieprijzen en nauwelijks milieuheffingen betaalt.

Dus ja, er zijn goede argumenten om de salderingsregeling aan te passen of af te schaffen, maar niet zonder een alternatieve, eerlijke bekostiging van de energietransitie in de breedte.

Lees ook:

Straks betalen armen niet meer mee aan de zonnepanelen van de rijken

Het is goed dat de salderingsregeling voor eigenaren van zonnepanelen snel verdwijnt, vindt de Autoriteit Consument en Markt (ACM). De regeling heeft namelijk negatieve effecten. Dinsdag bespreekt de Tweede Kamer een wetswijzing.

Vooral rijke Nederlanders gaan profiteren van energie- en brandstofkorting

De hoogste inkomens profiteren het meest van de belastingverlagingen op brandstof en energie. Die voert het kabinet door als compensatie voor de sterke prijsstijgingen door de oorlog in Oekraïne.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden