Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Bieb heeft de sleutel voor geletterdheid

Home

Kees Broekhof

Prinses Laurentien tijdens het jaarlijkse Nationaal Voorleesontbijt. © ANP

Laaggeletterdheid is te voorkomen door onderhoud van lezen en schrijven. Dus pleit taalexpert Kees Broekhof voor aanpak via bibliotheken.

Dweilen met de kraan open, dat is de huidige strijd tegen laaggeletterdheid. Een eenvoudige rekensom laat dit zien.

Lees verder na de advertentie

Nederland kent 2,5 miljoen laaggeletterden, 15 procent van de bevolking. Het nationaal programma 'Tel Mee Met Taal' heeft als doel om dat aantal in de periode 2016-2018 met 45.000 terug te brengen. In diezelfde periode worden ruim 500.000 kinderen geboren. Als daarvan 15 procent laaggeletterd wordt, is dat een aanwas van 75.000 nieuwe laaggeletterden.

Niemand wordt laaggeletterd geboren. De meeste laaggeletterden hebben als kind leren lezen en schrijven. Ze zijn laaggeletterd geworden, omdat ze na hun schooltijd het lezen en schrijven niet hebben onderhouden. Ze houden niet van lezen en in hun werk hoeven ze dat nauwelijks te doen. Maar voor leesvaardigheid geldt: if you don't use it, you lose it. Mensen verliezen hun geletterdheid. Hen weer aan het lezen en schrijven krijgen is een taaie klus.

Laaggeletterden zijn berucht moeilijk te bereiken en de opbrengsten van taalcursussen zijn schamel. Het percentage laaggeletterden is sinds 1994 zelfs gestegen van 9,4 procent tot de huidige 15 procent van de bevolking.

Van de curatieve aanpak (het 'genezen' van laaggeletterdheid via cursussen) moeten we dus niet veel verwachten. Alleen een preventieve aanpak kan een duurzame oplossing bieden. Bibliotheken spelen daarin een centrale rol.

Een solide basis bestaat niet alleen uit kunnen lezen, maar ook uit willen lezen

In een preventieve aanpak van laaggeletterdheid staat leesmotivatie centraal. De gedachte hierachter is dat een solide basis voor geletterdheid niet alleen bestaat uit kunnen lezen, maar ook uit willen lezen. Want wie kan lezen en wil lezen, gaat steeds beter lezen, zoals de Leidse onderzoekers Suzanne Mol en Adriana Bus hebben aangetoond. Wie veel leest in zijn vrije tijd, scoort hoger op allerlei toetsen voor lees- en taalvaardigheid. Dat betekent - en hier gaat het om - dat leesmotivatie op langere termijn de terugval in leesvaardigheid kan voorkomen.

Programma's

Een effectieve aanpak vereist dat ouders, consultatiebureaus, voorschoolse instellingen en scholen samenwerken om van kinderen goede lezers te maken, die ook als volwassenen met plezier blijven lezen en zo hun vaardigheid onderhouden. Momenteel worden twee programma's uitgevoerd om dit te bereiken: 'BoekStart' voor kinderen van 0 tot 4 en de 'Bibliotheek op school' voor kinderen van vier tot achttien jaar.

De bibliotheek speelt in beide programma's een sleutelrol als samenwerkingspartner voor consultatiebureaus, kinderdagverblijven, scholen en gemeenten. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat beide programma's een significant positief resultaat hebben.

Een groot voordeel is dat zij in principe honderd procent bereik kunnen hebben, omdat ze worden uitgevoerd via instellingen die door alle kinderen worden bezocht. Vergelijk dat eens met de vijf procent laaggeletterden die momenteel bereikt worden met taalcursussen. Het is echter de vraag of BoekStart en de Bibliotheek op School daadwerkelijk alle kinderen zullen bereiken, want gemeenten blijven bezuinigen op bibliotheken. Terwijl er steeds meer geld wordt uitgeven aan weinig renderende 'curatieve' maatregelen tegen laaggeletterdheid, moeten bibliotheken hun preventieve werk met steeds kleinere budgetten doen.

Onmisbaar

Dit is zeker geen pleidooi voor het afschaffen van cursussen voor laaggeletterden. Die zijn onmisbaar om deze groep een nieuwe kans te bieden op maatschappelijke deelname en persoonlijke ontplooiing. Maar op lange termijn moeten we het hebben van preventie. Dan wordt de strijd tegen laaggeletterdheid dweilen met de kraan dicht, waardoor 'genezen' uiteindelijk overbodig wordt.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Een solide basis bestaat niet alleen uit kunnen lezen, maar ook uit willen lezen