Bewust kiezen om orgaandonor te worden is juist soeverein

Beeld anp

Actieve donorregistratie: als je geen bewuste keuze maakt, ben je donor. Om dit te regelen diende D66-kamerlid Pia Dijkstra al een paar jaar geleden een initiatiefwetsvoorstel in. Columnist Patrick van Schie, historicus en directeur van de TeldersStichting, noemt het een schending van de soevereiniteit van het menselijk lichaam. In onderstaande reactie legt Dijkstra uit waarom de partij voorstander is van het systeem.

Een orgaandonatie-systeem waarbij van iedere Nederlander een keuze bekend wordt. Vanwege het belang dat we hechten aan zelfbeschikking, maar ook omdat we van mening zijn dat uitsluitend de persoon zelf de beslissing kan maken wat er na overlijden met zijn of haar organen mag gebeuren.

In het huidige systeem, waarbij geen keuze wordt gemaakt, betekent dit in de praktijk dat de nabestaanden de keuze moeten maken. Niet kiezen is dus in feite de keuze bij een ander leggen. Dat is precies wat D66 wil voorkomen. We willen dat iemand een eigen keuze maakt en daarmee dus soeverein is volgens de definitie die de heer Patrick van Schie hanteert: "Soeverein is hij of zij die de uiteindelijke beslissing mag nemen".

Het actief donorregistratiesysteem dat D66 voor ogen heeft komt in de praktijk op het volgende neer: iedere Nederlander van 18 jaar of ouder krijgt een brief met de vraag om de eigen keuze te registreren. Wie niet reageert, ontvangt dit verzoek nogmaals. In de brief staat opnieuw duidelijk vermeld dat wie geen keuze maakt, in het register wordt opgenomen als orgaandonor. Na registratie ontvangt men een bevestiging.

Lange wachtlijsten
De keuze kan op elk gewenst moment eenvoudig worden gewijzigd. Wát je kiest staat je geheel vrij, maar dát je kiest wordt van je verwacht. Er zijn lange wachtlijsten voor een donororgaan. Zolang er nog jaarlijks mensen sterven die daarmee gered hadden kunnen worden, moeten wij ons inspannen om het aantal donororganen te laten stijgen.

Bovendien is de 'database' met donororganen een maatschappelijke voorziening, waar iedereen indien nodig aanspraak op kan maken. Iedereen kan met orgaanfalen te maken krijgen. De kans dat je om die reden gebruik moet maken van deze voorziening, is zelfs groter dan de kans dat je ooit in aanmerking komt om na je overlijden organen te doneren. De overgrote meerderheid van de Nederlanders wil in aanmerking komen voor een donororgaan, zo blijkt uit enquêtes.

Voor iedere Nederlander
Het uitgangspunt van D66 is dat deze voorziening voor iedere Nederlander beschikbaar moet zijn en blijven. D66 is immers niet alleen liberaal, maar ook sociaal-liberaal. Het in stand houden van deze maatschappelijke voorziening vraagt echter wel om een persoonlijk besluit van iedere Nederlander over orgaandonatie.

Een vergelijking van het ADR-systeem met het huidige toestemmings-systeem laat zien dat in het huidige systeem de beoogde zelfbeschikking vooral vorm krijgt door juist níet zelf te beslissen. Ongeveer 60% van de bevolking, dus zo'n 7 miljoen mensen, is niet geregistreerd in het donorregister. Hiermee wordt de keuze aan de nabestaanden gelaten, die over het algemeen geen toestemming geven voor orgaandonatie. Iemand die eigenlijk wel donor had willen zijn, maar dit nooit heeft vastgelegd, wordt geen donor omdat de nabestaanden weigeren, of andersom.

D66 wil dat mensen een eigen keuze maken, zodat deze niet meer door de nabestaanden gemaakt hoeft te worden. Het ADR-systeem geeft iedere ingezetene meerdere malen de mogelijkheid om een keuze over het eigen lichaam na overlijden zelf vast te leggen. En zo vaak aan te passen als iemand zelf wil. Nederlandse ingezetenen wordt kortom gevraagd actief zelf te beschikken over hun lichaam. Dat noem ik pas liberaal!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden