Opinie

Beste minister, vertelt u mijn kinderen dat onze droom failliet is?

Een moderne stal met melkvee. 800 boerengezinnen zitten financieel in de knel, 300 tot 400 dreigen kopje onder te gaan. Beeld Hollandse Hoogte / Fred Hoogervorst

De overheid laat honderden melkveehouders en hun gezinnen in de steek, betoogt boerin Marjolijn Essenburg.

Maar liefst 800 boerengezinnen zijn in een schrijnende situatie beland. Buiten onze schuld en de overheid laat ons in de kou staan. Mogen we verwachten dat het kabinet ons de hand reikt? 

Wij zijn zo’n boerengezin. Een van de 800. In maart al deden we een beroep op de ‘knelgevallenregeling’ voor melkveehouders. En inmiddels zijn we een van de naar schatting 300 tot 400 bedrijven die kopje onder dreigen te gaan.

Al sinds 2012 zijn wij bezig om een innovatief, diervriendelijk, grondgebonden – oftewel genoeg grond om eigen mest op uit te rijden zodat het gras goed groeit en niemand anders met onze mest zit opgescheept –, en zo milieuvriendelijk melkveebedrijf neer te zetten. Een gigantische investering, waarvoor we geld leenden.

Met de afschaffing van het melkquotum in zicht was het onze droom. Nu kon het: iets goeds opbouwen. Dan kom je terecht in het Nederlandse spinnenweb van regels. We hebben ons er kranig doorheen geworsteld. Met als gevolg dat de eerste investering van 400.000 euro eigenlijk niet meer was dan gebakken lucht. Daarvoor kochten, sloopten en ruimden we oude asbesthoudende en horizonvervuilende gebouwen. In ruil konden wij op een andere locatie in de gemeente bouwen. De afronding van deze eerste stappen nam haar beslag tot medio 2015.

Zenuwachtig

Maar in 2015, het jaar dat het melkquotum werd opgedoekt, werd de overheid zenuwachtig. Er zouden te veel koeien komen en daarmee te veel fosfaathoudende mest. Ineens was daar het stelsel van fosfaatrechten, dat bepaalt hoeveel koeien je mag hebben. De bank, die allang zijn fiat had gegeven aan ons project, werd op zijn beurt zenuwachtig.

Wij hadden nog niets concreets, enkel een vergunning om op eigen grond te mogen bouwen en veel te weinig fosfaatrechten om onze stal (voor 140 koeien) vol te zetten. Twaalf koeien, daar moesten we het mee doen. Een simpel rekensommetje leerde dat bouwen en twaalf koeien melken niet rendabel is. Ons plan belandde zonder pardon in de ijskast. Maar wel hadden we die hypotheek. Keihard werken was de enige optie. En zo geschiedde.

Eind 2017 begon de gemeente druk uit te oefenen. Niet bouwen zou betekenen dat wij de bouwvergunning kwijtraakten. In goed en lang overleg met de bank, wetende dat wij door onze situatie hoogstwaarschijnlijk in aanmerking zouden komen voor compensatie in fosfaatrechten, hakten we de knoop door. Begin dit jaar kreeg ons plan vorm, na 6 jaar werd onze droom eindelijk realiteit. Super, maar nog steeds erg spannend.

Half april zouden wij de uitspraak horen op ons bezwaar voor wat betreft de toekenning en compensatie voor fosfaatrechten. Half april werd half mei. Half mei werd half juni. Half juni werd half juli. En vanaf dat moment houdt de rijksdienst voor ondernemend Nederland de boot af, ze weet niet wanneer zij uitspraak kan doen.

Inmiddels hebben wij een torenhoge hypotheek, eigenlijk wolkenkrabberhoog. Maar inkomen uit onze stal is er niet. Er staat een handjevol pinken (jonge koeien) in een gigantisch dier- en milieuvriendelijk onderkomen.

Goud geld

Begin deze maand zit ik aan mijn bakje koffie en check mijn whatsapp- berichten. Lieve mensen uit mijn omgeving die het laatste nieuws gelezen hebben: de fosfaatrechten zijn op. Een fout: deels uitgedeeld aan vleesveeboeren, voor wie ze niet waren bedoeld en die ze voor goud geld hebben verkocht aan melkveeboeren.

Boeren die nog wel wat extra konden gebruiken én konden betalen. Om u een idee te geven: fosfaatrechten kosten – zit u recht? – 13.000 euro per koe. Voor 128 koeien fosfaatrechten bijkopen kost ons ruim 1,6 miljoen euro.

‘Den Haag’ heeft ons keihard laten vallen. En de gemeente? Een bestemmingsplan wijzigen doet ze pertinent niet. Er is vergunning gegeven voor een melkveebedrijf. Onze stal vol zetten met iets anders dan melkkoeien is uitgesloten. Doen wij dit wel, dan hangt ons een boete van 250.000 euro boven het hoofd.

Wij zitten zoals honderden boerengezinnen in een uitzichtloze situatie. Dan komt er wellicht een bord in de tuin van onze nieuwe boerderij en gaan we de schuldsanering in. De pony van onze dochter met lichamelijke beperking moet worden verkocht, de konijnen en kippen van mijn andere dochter verhuizen, de lievelingshond van onze zoon naar een ander baasje. Papa en mama kunnen het niet betalen.

Beste minister Schouten, komt u ze dat vertellen? Ik zie er zó tegenop.

Lees ook:

Melkveehouders dreigen failliet te gaan door mestheffing, zeggen ze zelf

Een groep van zo’n 150 melkveehouders staat op zijn achterste benen omdat ze vrezen dat honderden melkveebedrijven in de financiële problemen komen. Doordat boeren milieuheffingen moeten betalen over de mest van hun koeien, koersen 300 à 400 melkveehouders op een faillissement af, stelt de actiegroep ‘Innovatief in de knel’.

Nieuwe spelregels voor de koeienboer

Kan de melkveehouderij in Nederland duurzamer en minder intensief werken? Jazeker, zegt een commissie van boeren, natuurorganisaties en de zuivelindustrie: al in 2025. En er is niet eens een radicale revolutie voor nodig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden