null

OpinieDuurzaamheid

Besef van urgentie is nodig wil menselijk gedrag duurzaam veranderen, en dan nog...

Beeld

Klein beginnen en op vrijwillige basis. Anton Maris, lezer te Dronten, ziet zo de doorbraak naar duurzaamheid niet tot stand komen. ‘De politiek moet knopen doorhakken en schadelijke producten verbieden.’

De doorbraak naar een duurzaam leven vindt plaats op basis van ‘klein beginnen’, betoogt Franka Rolvink Couzy (Opinie, 6 augustus). Complexe systeemveranderingen zouden niet van bovenaf komen, maar stoelen op lokale initiatieven die ‘kleine winsten’ opleveren waarop verder wordt gebouwd. Een ‘vroege meerderheid’ begint met veranderingen die dan door anderen wordt gevolgd.

Als voorbeeld noemt Rolvink Couzy de gedragsveranderingen als gevolg van de recente lockdown. Echter juist bij dit voorbeeld is sprake van een van bovenaf opgelegd pakket aan maatregelen. Daarbij ­lukte het om niet te veel te praten, maar te doen. Dat de gedragsmaatregelen werden opgevolgd, komt omdat er een breed besef ontstond van urgentie. Beelden vanuit ziekenhuizen en andere landen droegen daaraan bij.

Oud gedrag kan snel weer de overhand krijgen

Omdat dit gedrag voordelen heeft voor het milieu, wil 71 procent daaraan vasthouden. Maar 68 procent van de bevolking heeft er geen vertrouwen in dat anderen er ook aan vast blíjven houden. Daar zit nu precies de zwakke schakel in het betoog van Rolvink Couzy. Als urgentie niet breed wordt gevoeld of indien er geen (persoonlijk) voordeel wordt gezien, dan krijgt oud ­gedrag weer snel de overhand. Dat zien we nu ook aan het verslappen van het andere gedrag dat corona ­teweeg had gebracht.

Uit voorbeelden blijkt dat economische principes en prijs leidend zijn bij gedrag. Recycling van plastic wordt nu door lage olieprijzen de nek omgedraaid omdat nieuw plastic net iets goedkoper is geworden dan gerecycled plastic. Met het vliegtuig op vakantie is sneller en lijkt goedkoper dan met de trein. Dat de rekening van dat gedrag in de toekomst wordt gepresenteerd, is nu geen punt dat deze keuzen beïnvloedt.

De beweging naar een duurzame samenleving vereist een systeemverandering, waarvoor veel meer nodig is dan dat ‘klein denken’ alleen kan opleveren. Noodzakelijk is dat producten die schade aan het milieu veroorzaken worden verboden of veel duurder worden gemaakt. Dat ontstaat niet door klein denken. Dat vereist besef van urgentie, zoals bij corona en visie op wat nodig is.

De politiek zal knopen moeten doorhakken zonder beïnvloeding van lobbyisten die, met kleine stapjes en op basis van vrijwilligheid, willen bijdragen aan een betere ­wereld. Zo zal staatssecretaris

Van Veldhoven met haar inzet om plastic terug te dringen, het verschil niet maken.

Lees ook:

Milieuorganisaties boos over gebrek aan ambitie bij het kabinet. ‘Nederland doet niets’

De Nederlandse aanpak van plastic vervuiling is teleurstellend mager, schrijven enkele milieuorganisaties in een boze brief aan staatssecretaris Stientje van Veldhoven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden