null

OpinieLandbouw

Beleid van centrale banken maakt duurzamer boeren juist moeilijk

Door nieuwe kapitaalseisen wordt het voor banken aanzienlijk duurder om agrarische bedrijven te financieren. De zo gewenste vergroening van de sector komt daarmee in de gevaar, stelt Barbara Baarsma, CEO Rabo Carbon Bank en hoogleraar toegepaste economie aan de UvA.

Vaak gaan publieke doelen goed samen en versterken ze elkaar zelfs. Denk aan goed onderwijs en economische ontwikkeling. Maar soms botsen doelen van de overheid, zoals het duurzaam maken van de landbouw en het bevorderen van stabiele banken. In het streven banken robuuster te maken met hogere kapitaalbuffers, worden de mogelijkheden om de agrarische sector te verduurzamen juist beperkt. Dat kan niet de bedoeling zijn.

Centrale banken stellen niet alleen kapitaaleisen aan banken, maar pleiten ook voor actief duurzaamheidsbeleid van banken. Zo presenteerde Christine Lagarde, de president van de Europese Centrale Bank, recent het klimaatactieplan waarmee de ECB de klimaatrisico’s voor de eigen balans én het bredere financiële stelsel wil afwenden, en zelfs de katalysator wil zijn voor een groener Europa.

De landbouw kan een grote bijdrage leveren in de strijd tegen klimaatverandering. Voedselproductie zorgt voor een kwart van de meer dan 50 miljard ton CO2-equivalenten die elk jaar wereldwijd worden uitgestoten. Het zet dus zoden aan de dijk om de agrarische uitstoot drastisch te verminderen.

De overgang naar duurzame landbouw vergt echter investeringen in nieuwe werkwijzen en tegelijk ook afschrijvingen op bestaande productiemiddelen. Dat vergt extra financiering, ook van banken.

Een gezonde bodem kan meer CO2 opnemen

Verduurzaming levert ook kansen. Door regeneratief (natuurvriendelijker) boeren daalt niet alleen de broeikasuitstoot, maar wordt tegelijk de bodem gezonder. Een gezonde bodem kan meer CO2 uit de atmosfeer opnemen. Deze koolstofopslag kunnen boeren in de vorm van carbon credits verkopen aan bedrijven die hun niet te vermijden emissies willen compenseren. Om deze kansen te kunnen verzilveren, is ook weer financiering nodig.

Daar wringt de schoen. Dezelfde centrale banken die oproepen tot verduurzaming, maken dat de landbouw wel erg moeilijk. Door nieuwe, hogere kapitaaleisen aan banken te stellen, wordt het aanzienlijk duurder om de agrarische sector te financieren. Dat belemmert de maatschappelijk gewenste verduurzaming in deze sector.

Deze nieuwe kapitaaleisen zijn in 2017 opgesteld door het Basel Comité, de internationale toezichthouder op banken, de zogenoemde Basel IV regels. Uiterlijk 2027 moet eraan worden voldaan. Dan moet tegenover een lening met landbouwgrond als onderpand significant meer kapitaal worden aangehouden. De regelgever veronderstelt namelijk dat het risico van dit soort leningen groter is dan blijkt uit de daadwerkelijk gerealiseerde kredietverliezen. De waarde van de landbouwgrond mag onder Basel IV minder meetellen als onderpand en dus wordt het voor een bank duurder om een agrarische onderneming te financieren.

Maatwerk is beter

Het belang van voldoende hoge kapitaalbuffers van banken om kredietrisico’s te dragen, zoals ook Harald Benink (Trouw, 10 september) bepleit, staat buiten kijf. Door de waarde van alle landbouwgrond te standaardiseren, wordt verduurzaming echter tegengewerkt zonder dat reëel risico wordt verminderd.

Beter is maatwerk: hou rekening met de kwaliteit van de landbouwgrond. Als boeren duurzamer gaan werken (dus wisselbouw, minder kunstmest, minder ploegen) wordt hun bodem gezonder. Een gezonde bodem kan niet alleen meer CO2 opslaan, waarmee boeren extra inkomsten genereren, maar draagt ook bij aan biodiversiteit en het vermogen om te gaan met weersextremen. Daarbij leidt een gezonde bodem tot meer oogst met een hogere voedingswaarde.

Kortom, hoe gezonder de bodem, hoe hoger de waarde ervan. En hoe hoger de waarde van de landbouwgrond, hoe lager het kredietrisico voor banken. Gezonde landbouwgrond levert immers hogere en meer diverse inkomsten op. Bij een lager risico kunnen de kapitaaleisen ook lager zijn. Het is dus beter als de regels van Basel IV ruimte geven om te differentiëren naar bodemkwaliteit. Zo gaat bancaire stabiliteit niet ten koste van duurzaamheid.

Lees ook:

Een nieuwe financiële crisis? De banken zijn wéér enorm kwetsbaar, vreest deze hoogleraar

Banken moeten dit najaar over meer eigen vermogen beschikken om een financiële crisis op te kunnen vangen. Dat doen ze met tegenzin. Maar volgens hoogleraar Benink zijn de aangescherpte regels nog niet afdoende.

Laat de buffereis voor banken niet varen

Alle Europese banken moeten binnenkort voldoen aan strengere kapitaaleisen. Dat ­betekent dat ze hogere buffers moeten aanhouden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden