OpinieEtnisch profileren

Belastingdienst, geef discriminatie toe

De fiscus draait eromheen: extra controles bij mensen met een dubbele nationaliteit raakten wel degelijk vooral mensen met een migratie-achtergrond. Discriminatie op etniciteit dus, stelt emeritus hoogleraar migratierecht Kees Groenendijk.

Na onderzoek van Trouw en RTL gaf de Belastingdienst toe aangiftes voor de inkomstenbelasting van mensen met een dubbele nationaliteit extra gecontroleerd te hebben. Een woordvoerder zei hierover in de Volkskrant: “Dit is niet per se etnisch profileren, omdat Belgen en Duitsers in dit selectiesysteem niet anders werden behandeld dan mensen met een Marokkaanse of Roemeense nationaliteit.”

De kernvraag is echter of de Belastingdienst Nederlanders met een dubbele nationaliteit strenger mag behandelen dan mensen die alleen de Nederlandse nationaliteit bezitten. Ongelijke behandeling door de overheid is alleen toegestaan als daarvoor een goede rechtvaardiging bestaat. De staatssecretarissen van financiën noemen zo’n rechtvaardiging niet in hun recente brieven aan de Tweede Kamer. Zij beloven dat het onderscheid naar nationaliteit niet meer zal worden gemaakt.

Komt het ongunstiger behandelen van Nederlanders met een dubbele nationaliteit neer op achterstelling wegens etnische herkomst of ras? In 2014, het laatste jaar dat de CBS cijfers op dit punt verzamelde, hadden 1,3 miljoen Nederlanders ook de nationaliteit van een ander land. Bij meer dan de helft ging het om Marokko of Turkije en bij 15 procent om een ander land in Azië of Afrika. Bij 20 procent betrof het een andere EU-lidstaat. De grote meerderheid van deze mensen is buiten de EU geboren of (klein)kind van een immigrant van buiten de EU.

Beschermd door het discriminatieverbod

Dat de Belastingdienst óók overwegend witte Belgen en Duitsers extra controleerde, betekent niet dat er van etnisch profileren en discrimineren geen sprake is. Deze praktijk trof overwegend Nederlanders uit immigrantengroepen.

Dat Nederlanders met een dubbele nationaliteit van heel verschillende herkomst zijn, is niet relevant voor de vraag of het bewuste onderscheid discriminatie naar etnische herkomst of ras vormt. Ook een etnisch divers samengestelde groep wordt door het discriminatieverbod beschermd. Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens besliste in de zaak Biao tegen Denemarken dat een ongunstige overheidsmaatregel die zonder goede reden overwegend Deense burgers van buitenlandse afkomst treft, etnisch discrimineert.

Ten slotte heeft de Belastingdienst kennelijk uit het oog verloren dat het EU-recht sinds 1957 verbiedt Belgen en Duitsers slechter te behandelen dan Nederlanders. 

Lees ook:

Belastingdienst erkent: toch sprake van etnisch profileren

Al een jaar hangt de vraag in de lucht: deed de Belastingdienst nu aan etnisch profileren of niet? Ja, erkent de fiscus nu na onderzoek van Trouw en RTL Nieuws.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden