OpinieEnergietransitie

Belast het gebruik van een dieselauto, niet het bezit

Het verhogen van de dieselprijs is vele malen effectiever in de strijd tegen fijnstof dan een vaste heffing, stelt Annemarie van Garderen, natuurgids in Tynje.

Ja, ook ik kreeg een brief van de Belastingdienst over de fijnstofheffing, afgelopen december. Als fervent krantenlezer en radioluisteraar wist ik alles over stikstof, protesterende boeren en bouwers, over een (holle) klimaatwet, over krimp en biodiversiteit. Maar een fijnstofheffing? Nooit van gehoord.

In de brief lezen we: “Vanaf 1 januari 2020 betalen houders van vervuilende dieselauto’s een extra bedrag aan motorrijtuigenbelasting (mrb): de fijnstoftoeslag mrb. Hiermee wil de rijksoverheid het bezit van vervuilende dieselauto’s (personenauto’s en bestelauto’s) ontmoedigen en de onevenredige aantasting van de luchtkwaliteit door deze auto’s aanpakken.”

Even bekroop me het gevoel dat er iets niet klopte. Bij deze dienst passeren immers meer ongepaste zaken. Ook al ben ik dus een trouwe nieuwsvolger, toch kwam voor mij dit bericht volkomen uit de lucht vallen. Zou dit in alle commotie rondom stikstof en dergelijke in de media zijn ondergesneeuwd? Was dit dossier min of meer geluidloos door de Kamer geloodst terwijl in de media alle aandacht naar het stikstof debat ging? Of heb ik toch gewoon niet goed opgelet?

Hoe dan ook, in de brief van de Belastingdienst wordt gesproken over ‘vervuilende dieselauto’s’. En hoewel deze terminologie suggereert dat er ook niet-vervuilende (diesel)auto’s zijn, vind ik het toch vooral opmerkelijk dat deze toeslag is ingevuld als een houderschapsbelasting waardoor niet het gebruik van de vervuilende dieselauto wordt belast, maar het bezit ervan.

Wij zouden best minder fijnstof willen uitstoten

Als het werkelijk de bedoeling is om fijnstof te reduceren, dan zou ik toch denken dat een heffing per kilometer, bijvoorbeeld door het verhogen van de brandstofprijs voor diesel met 15 procent, meer zoden aan de dijk zal zetten.

Hoe zou zo’n heffing op gebruik kunnen uitwerken? Als bezitter van zo’n oudere dieselauto, een bestelbus uit 2005, zouden wij best minder fijnstof kunnen uitstoten dan we nu doen.

Voor de renovatie van een boerderij op het Friese platteland (met biobased bouwmaterialen, warmtepomp, zonnepanelen, dat dan wel) kunnen we niet zonder een bus die ook een flinke aanhanger kan trekken. Maar het is een feit: ook voor de ritjes naar de kinderen en voor de boodschappen wordt de bus gebruikt.

Stel nou dat de dieselprijs (flink) zou worden verhoogd, en in het kader van ‘de vervuiler betaalt’ zou dat best logisch zijn. Dan zou het ineens aantrekkelijk worden om naast de bus een kleine, niet-vervuilende (mwah...), zuinige auto aan te schaffen voor de ritten waarvoor de ruimte en trekkracht van de bus niet nodig zijn.

Zo zou een fijnstoftoeslag werkelijk kunnen bijgedragen aan het terugdringen van de uitstoot, en had deze ook nog een positieve uitwerking op de reductie van stikstof.

Als we daarnaast het geld dat met de fijnstoftoeslag wordt binnengehaald zouden inzetten voor uitbreiding van (bijna) gratis openbaar vervoer, dan begint het erop te lijken dat we/de politiek de problematiek van onze veel te grote ecologische voetafdruk serieus nemen.

De fijnstoftoeslag als houderschapsbelasting lijkt mij, helaas, het paard achter de wagen spannen. Maar er zullen ook hier wellicht grotere (lees: financiële) belangen in het spel zijn.

Ondertussen ontving ik de eerste nota voor de fijnstoftoeslag: 17 euro per kwartaal, ruim 5 euro per maand. Dat zal bezitters van vervuilende dieselauto’s leren! Of zouden ze waar voor hun geld willen en misschien meer gaan rijden? 

Lees ook: 

Ingewikkelde regels autobelastingen moeten anders, vindt de Rekenkamer

Het systeem van heffingen voor auto’s zit zo ingewikkeld in elkaar dat een aantal regels opnieuw wordt bekeken.

Oude diesels van de weg halen? De autobranche voelt er wel voor

De autobranche wil het kabinet wel wat lucht verschaffen in de stikstofcrisis met een sloopregeling voor oude diesels.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden