OpinieZelfstandigen

Behandel zzp’ers niet als parasieten, maar als rolmodel

Zzp’ers zorgen voor dynamiek en kunnen een voorbeeld zijn in de overgang naar een meer mensgerichte economie, schrijft Frans van Tartwijk, beeldend kunstenaar en dus zzp’er.

Het Kamerdebat begin deze week over de Bik was heftig. De Bik is een regeling voor bedrijfsinvesteringen, die in de komende twee jaar alleen al 4 miljard euro zal kosten. De versnelde afbouw van de zelfstandigenaftrek daarentegen leek in het debat weinig opwinding te veroorzaken. Terwijl de grotere bedrijven belastingvoordelen krijgen, worden voor zelfstandigen de lasten verhoogd.

Hoe staat het met hen? Dé zzp’er of zelfstandige bestaat niet. De consultant die voor een uurtarief van honderden euro’s adviezen geeft is een zzp’er, de meeste journalisten zijn zzp’ers, kunstenaars, schrijvers en acteurs zijn vrijwel allemaal zzp’ers. En dan zijn er nog de traditionele zelfstandigen als winkeliers, boeren, veel advocaten, artsen, noem maar op.

Iedereen kent de verhalen over bedrijven die hun werknemers ontslaan en weer als zzp’er in dienst nemen. Sommige vacatures worden zelfs alleen nog op zzp-basis aangeboden. Die ‘schijnzelfstandigheid’ is grootschalig misbruik van de status van zelfstandige door bedrijven.

Kortom, zelfstandigen en zzp’ers vormen een zeer diverse groep, zowel qua soort werk dat ze doen, als qua inkomen. Door de coronacrisis hebben velen van hen het erg moeilijk. En hoewel er dit voorjaar inkomenssteun voor zzp’ers kwam, is er nu toch de versnelde afbouw van de zelfstandigenaftrek. Een zelfstandige met een bescheiden inkomen zal er op termijn netto zo’n 5000 euro per jaar op achteruitgaan. Zelfstandigen die nu op het niveau van het minimumloon zitten, komen onder het sociaal minimum uit.

In 2019 is de btw al van 6 naar 9 procent verhoogd, waardoor niet alleen de dagelijkse boodschappen en de kapper, maar ook kunst en boeken 3 procent duurder werden. Verder is in 2020 de btw-regeling voor kleine ondernemers aangepast (lees: versoberd), waardoor veel kleine ondernemers er tot zo’n 1300 euro op achteruitgaan.

Welk probleem los je op?

En er komt meer op hen af: over een paar jaar wordt de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen ingevoerd. Die verplichting gaat ook gelden voor diegenen die wel een buffer hebben of bij een broodfonds zijn aangesloten. Zo’n verzekering klinkt misschien goed, maar wanneer de premie tussen de 100 en 200 euro per maand gaat bedragen, zal die voor veel zelfstandigen onbetaalbaar zijn. Voor welk probleem is dit een oplossing? De overheid vuurt zo een schot hagel af op een enorm diverse groep. Misschien wordt zo de schijnzelfstandigheid teruggedrongen, maar talloze andere kleine bedrijven zullen gaan omvallen.

De rechtvaardiging voor dit beleid haalt de regering uit beleidsrapporten als die van de commissie-Borstlap. Daarin wordt geschreven dat zzp’ers onvoldoende meebetalen aan de verzorgingsstaat. Maar zzp’ers zijn geen parasieten. Dat zij ook minder profiteren van de verzorgingsstaat en de economie juist dynamischer maken, lijkt hier geen rol te spelen.

Hoe anders is de houding tegenover grote bedrijven. Eerder trok de regering de afschaffing van de dividendbelasting en de verlaging van de vennootschapsbelasting in. Maar nu is er dus de Bik. Vaak wordt gezegd dat arbeid minder belast moet worden en kapitaal meer, maar hier gebeurt het omgekeerde.

Mark Rutte heeft vaak trots verklaard dat hij een politicus is zonder visie. Een politicus met een visie zou misschien meer nadenken over hoe de economie van de toekomst eruit zou moeten zien. Beleidsmakers zouden zich af moeten vragen of die grote bedrijven, waarvan vele al weinig of geen belasting betalen, wel een bijdrage leveren aan de verzorgingsstaat en of ze al die belastingvoordelen wel verdienen. Wie is de parasiet?

Of is er een toekomst waarin de economie er voor de mensen is en niet omgekeerd? Een aantal van de kleine zelfstandigen is misschien wel een rolmodel voor een andere economie: die bottom-up en niet top-down is. Kleinschalig, flexibel en idealistisch. Met dit beleid wordt dat voor ons zelfstandigen alleen maar moeilijker. 

Lees ook:

Een reddingsboei of een gifpil? De belastingkorting van de VVD splijt de Kamer

Het is het meest omstreden onderdeel van de Miljoenennota, de investeringsregeling Bik, waar de VVD zich hard voor maakt. Maar het is nog onzeker of deze belastingkorting voor bedrijven een meerderheid in het parlement krijgt.

Experts: ‘Steun niet de oude economie; nu is het moment om vergroening te versnellen’

Financiële experts en De Nederlandsche Bank dringen aan op een groen herstel van de economie. Nu is het moment een ander pad in te slaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden